kwadrat

     Rok 2014 został ogłoszony przez Ministerstwo Edukacji Narodowej „Rokiem Szkoły w Ruchu”. Założeniem programu było wskazanie roli aktywności fizycznej w rozwoju dzieci i młodzieży. Aktywność ta prezentowana była w różnych formach zajęć szkolnych, pozalekcyjnych, sportowych, rekreacyjnych oraz związanych z turystyką. Rola turystyki krajoznawczej wpisuje się w pełni w zadania edukacyjne i wychowawcze placówek oświatowych. Dzięki realizowanym zadaniom z zakresu edukacji regionalnej, międzyprzedmiotowej, ekologicznej oraz aktywnej formie spędzania wolnego czasu, turystyka scala wiele istotnych aspektów nieosiągalnych przez zajęcia sportowe czy rekreacyjne. Właściwa organizacja turystyki, dobór treści krajoznawczej i sposób jej przekazanie, a także zapewnienie bezpieczeństwa uczestnikom wymaga odpowiednio przygotowanej kadry. Ponadto wzrost zainteresowania w ostatnich latach turystyką kwalifikowaną, która najpełniej łączy aktywność fizyczną z krajoznawstwem, wpłynął na udział tej formy turystyki w działaniach prowadzonych przez szkoły. Odmienna, od typowej wycieczki autokarowej, forma zwiedzania, która wykorzystuje do realizacji zadań krajoznawczych sprzęt turystyczny i sportowy (np. rower, kajak), znalazła duże uznanie wśród dzieci i młodzieży. Wprowadzenie turystyki kwalifikowanej do szkół związane jest przede wszystkim z odpowiednim zapewnieniem bezpieczeństwa uczestnikom i rozumiane jest jako znajomość przepisów prawnych, zasad organizacji i realizacji imprez w rozumieniu wielu aspektów począwszy od doboru trasy dla danej grupy, a skończywszy na znajomości technicznej sprzętu.
     TTPiK od ponad 10 lat zajmuje się zagadnieniami związanymi z organizacją turystyki kwalifikowanej, a także obsługą ruchu turystycznej tej formy turystyki. Mając na uwadze powyższe, włączyliśmy się jako koalicjanci do programu „Roku Szkoły w Ruchu”. Nasze działania objęły popularyzację turystyki kwalifikowanej, prezentację aktualnego stanu prawnego, a ponad to zasad bezpieczeństwa podczas prowadzenia imprez i wycieczek. Aspekty te przedstawione zostały w formie artykułów i skryptów. Główny nurt działalności w ramach tego programu objął szkolenie kadry. W kursach Instruktorów Turystyki Kwalifikowanej (11 specjalności) wzięli udział, w przeważającej większości, nauczyciele i wychowawcy z całej Polski. Uzyskując uprawnienia, a przede wszystkim, niezbędną wiedzę zostali przygotowani do pełnienia funkcji kierownika imprez turystyki kwalifikowanej. W roku 2014 nasze stowarzyszenie wydało około 600 uprawnień instruktorskich w zakresie turystyki kwalifikowanej. Będąc w stałym kontakcie z uczestnikami naszych kursów otrzymujemy informacje, potwierdzające przydatność uzyskanej wiedzy, a także zdobytych praktycznych umiejętności. Instruktorzy, realizując imprezy, w ramach działań turystyczno - krajoznawczych dla uczniów swoich szkół, umożliwili wychowankom poznawanie regionu połączone z aktywnością fizyczną. Z ich relacji wynika, iż uczniowie w pełni zaakceptowali tą formę turystyki, wskazując ją jako o wiele bardziej atrakcyjną od dotychczasowych. Głównymi atutami wymienianymi przez dzieci i młodzież były aktywny sposób spędzania czasu oraz wysiłek fizyczny. W ocenie uczestników wycieczek prezentowana treść krajoznawcza, w tej formie turystyki, stała się mniej obciążająca i ciekawsza, co wynikało z konieczność (w pewnym sensie) samodzielnego dotarcia do zwiedzanych obiektów.
     Powyższe argumenty są dla nas potwierdzeniem konieczności szkolenia kadry oraz propagowania turystyki kwalifikowanej jako jednej z form edukacji i wychowania realizowanych przez placówki oświatowe.

Autor: A. Ponikiewski, luty 2015

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza" oraz "Tajemnicza Polska"

Kraków, Trójmiasto, Zakopane. Nazwy te brzmią znajomo dla każdego Polaka. Zabytki i kurorty odwiedzane przez tysiące turystów każdego dnia. Wyjątkowość tych miejsc jest niezaprzeczalna i powszechna w naszej świadomości. Jednak dla wielu turystów podróże utartymi szlakami to za mało, aby zaspokoić krajoznawczą ciekawość i potrzebę poznania czegoś innego, czegoś co byłoby osobistym przeżyciem turystycznej przygody. Poszukując miejsc samotnych, nie odwiedzanych przez „turystykę masową”, zaczynamy dostrzegać inny wymiar krajoznawstwa oparty na zwiedzaniu tego co trudno dostępne, zapomniane i pomijane w opisach, przewodnikach, folderach i ofertach biur turystycznych.

Zapraszamy zatem na „drugą stronę lustra” - na szlaki, które nie krzyżują się ze standardowymi trasami zwiedzania.

NA NASZYCH WYCIECZKACH POZNASZ MIEJSCA NIEZNANE I NIEODWIEDZANE: ZAKŁADY PRZEMYSŁOWE, PODZIEMIA, FORTYFIKACJE, JASKINIE, KOPALNIE, SZLAKI TEMATYCZNE, OBIEKTY NIEDOSTĘPNE NA CO DZIEŃ.

NAJBLIŻSZE WYCIECZKI:


W przypadku pytań prosimy o kontakt telefoniczny - 22 407 55 81

- GALERIA ZDJĘĆ Z WYCIECZEK - kliknij

RELACJE Z WYCIECZEK i NASZA OFERTA

mazowsze warszawa

fot. archiwum TTPiK

Projekty

Niezastąpionym idolem naszego Towarzystwa jest Pomysłowy Dobromir, który w swych zamysłach realizuje wszystkie etapy zarządzania projektem. Może nie do końca opanował jeszcze zagadnienia finansowo - rozliczeniowe, ale posiada za to niezbędne cechy do powoływania do życia swoje projekty, czyli pomysłowość i pasję.

dobromin

Podstawą przygotowania projektu jest POMYSŁ, który często w biznesie rodzi się w bólu lub jej łagodniejszej formie zwanej „burzą mózgów”. A tu nie na burzy czy mózgach należy się skupiać, a na potrzebie społecznej wynikającej z zapomnienia, zaniechania czy po prostu braku.

Realizujemy projekty z zakresu:

  • turystyki i rekreacji
  • ochrony przyrody i środowiska
  • ochrony zabytków.

Niekonwencjonalne rozwiązania nie muszą prowadzić do patologii w formie. Jeśli zauważasz potrzeby, zawsze znajdziesz pomysł na ich rozwiązanie.

Agnieszka Ponikiewska - Koordynator Biura Projektów

Projekt "Z Seniorem w Polskę"

Fundusz Inicjatyw Obywatelskich - to dzięki niemu organizacje pozarządowe mogą próbować swoich sił w ogłaszanym co roku konkursie na dofinansowanie projektów w ramach działalności statutowej. W tym roku można było składać projekty w czterech priorytetach – TTPiK złożyło wniosek o dofinansowanie projektu w priorytecie 3.13. Wypoczynek dzieci i młodzieży, krajoznawstwo i turystyka społeczna. Po przejściu oceny formalnej z niecierpliwością oczekiwaliśmy na dalsze wyniki.

Pomysł narodził się spontanicznie. Najpierw pomyśleliśmy o organizacji tematycznego wypoczynku dla dzieciaków, ale ostatecznie skierowaliśmy się w stronę turystyki społecznej. Grupa robocza składała się z czterech osób: Sergiusz Brecki, Maciej Ignatowicz, Artur Ponikiewski i Ja, które przez trzy tygodnie pracowały nad poszczególnymi częściami projektu, aby ostatecznie zamknąć tę kwestię złożeniem wniosku (wniosek numer 1084).

Projekt „Z Seniorem w Polskę” zakładał organizację cyklu imprez turystyczno - krajoznawczych pozwalających na poznanie najciekawszych walorów przyrodniczych i kulturowych Województwa Mazowieckiego. Głównym celem projektu było zrealizowanie zadań turystyki społecznej w grupie docelowej obejmującej osoby powyżej 60 roku życia. Projekt miał się przyczynić do umożliwienia udziału w turystyce grupom osób, które z wielu powodów, głównie społecznych, finansowych i zdrowotnych, mają trudności w organizacji i uczestniczeniu w wycieczkach i imprezach o charakterze wypoczynkowym, rekreacyjnym i turystycznym. W projekcie miały być podjęte działania na rzecz ograniczenia barier utrudniających zainteresowanym osobom korzystanie z turystyki.

W dniu 31 maja na stronie internetowej Departamentu Pożytku Publicznego pojawiły się oficjalne wyniki. Pierwsze miejsce w priorytecie 3. na 1638 wniosków zajął projekt, który uzyskał 219 punków, najmniej przyznanych punktów to 38. Projekt „Z Seniorem w Polskę” zdobył 193 punkty, ale niestety nie otrzymał dofinansowania z racji wykorzystania środków finansowych przy punktacji na wysokości 208 punktów.

Pomimo nie otrzymanego dofinansowania Zarząd TTPiK uznał to za duży sukces chociażby dlatego, że był to pierwszy projekt o dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej.

tekst: A. Ponikiewska, czerwiec 2010r.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Spacer po okupowanej Warszawie"

Nazistowska instalacja propagandowa na Placu Saskim.

Zapraszamy Państwa na spacer po okupowanej przez Niemców Warszawie. Przypomnimy sobie historyczne miejsca i zdarzenia związane z okresem II wojny światowej. Przybliżymy również atmosferę okupowanego miasta - popatrzymy na nazistowskie plakaty, poczytamy „Nowy Kurier Warszawski”, posłuchamy propagandowych komunikatów ze szczekaczki… To wprowadzi nas w atmosferę tygodni poprzedzających wybuch powstania.
Na trasie nie zabraknie też miejsc związanych z działalnością konspiracyjną i epizodami Powstania Warszawskiego.
Wyruszamy spod Grobu Nieznanego Żołnierza a kończymy pod pomnikiem Powstania Warszawskiego.

Prasa wydawana przez władze okupacyjne.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Mury Obronne warszawskiego Starego Miasta"

Widok wieży Marszałkowskiej i szpitala Świętego Łazarza

Warszawiacy znają staromiejskie mury obronne „z widzenia”.
Niedzielna wycieczka ma celu przekazanie bardziej pogłębionej wiedzy dotyczącej tego znaczącego zabytku architektury fortyfikacyjnej w Warszawie.
Staromiejskie fortyfikacje to podwójny pierścień murów obronnych wokół Starej Warszawy, wzniesionych w XIII–XVI wieku, odbudowanych po zniszczeniach II Wojny Światowej w latach 1950–1963 i częściowo później. Najlepiej zachowane fragmenty biegną równolegle od ulicy Podwale do Barbakanu i dalej …
Szczegóły dotyczące konstrukcji murów obronnych i ich historię poznamy w czasie spaceru. Jak zwykle, aby przybliżyć temat przewodnik będzie zaopatrzony w stare plany, rysunki i fotografie.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Wspomnienie o Powstaniu w Getcie Warszawskim"

Ulica Nalewki

Powstanie wybuchło w wigilię żydowskiego święta Paschy, 19 kwietnia 1943 – w momencie, kiedy w tzw. "Getcie szczątkowym" znajdowało się już tylko ok. 50-70 tysięcy Żydów (wobec niemal pół miliona w szczytowym okresie jego zaludnienia). Do wybuchu powstania doszło podczas zarządzonej przez Reichsführera SS H. Himmlera zbrodniczej akcji ostatecznej likwidacji Getta.

Zapraszamy na spacer Trasą Żydowską od Arsenału do pomnika Umschlagplatz przy ul. Stawki. Problematyka wycieczki będzie skoncentrowana na okupacyjnych dziejach Getta Warszawskiego i Powstaniu w Getcie.
Stare fotografie i archiwalne plany miasta przybliżą nam te tragiczne czasy.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Ochota na forty"

Forty

Zapraszamy na wycieczkę po dwóch XIX - wiecznych fortach znajdujących się w dzielnicy Ochota. Spacer rozpoczniemy od Fortu Szczęśliwice. Następnie przejdziemy przez Park Szczęśliwicki i ulicą Korotyńskiego dojdziemy do Fortu Rakowiec. W trakcie dwugodzinnej wycieczki będą też omówione ogólne założenie obronne rosyjskiej Twierdzy Warszawa.

ZAPRASZAMY DO PRZECZYTANIA RELACJI Z WYCIECZKI AUTORSTWA ALEKSANDRY ROSTEK

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Ochota na Ochotę"

Dom Techników im. Gabriela Narutowicza z l. 1922–1930

Dzielnica Ochota przez długi okres czasu wchodziła w obręb królewskiej wsi Wielka Wola. Zaczęła się jednak szybko rozwijać pod koniec XVIIIw. dzięki szlakom komunikacyjnym, które przechodziły przez jej teren m.in. Szosy Krakowskiej (dzisiejsza ulica Grójecka) czy Nowej Drogi Jerozolimskiej (dzisiejsze Aleje Jerozolimskie).
Okres II Wojny Światowej zaznaczył i tu swoje piętno - na barykadach września 1939r. oraz wszechobecnych miejscach mordów, określanych jako Rzeź Ochoty w 1944r.

Obecnie Dzielnica Ochota to najgęściej zaludniona dzielnica Warszawy, która poza licznymi zabytkami może pochwalić się wieloma terenami zielonymi. Jeden spacer to za mało, by poznać zakamarki i tajemnice Ochoty, dlatego też chcielibyśmy zaprosić Państwa na pierwszy z cyklu spacerów po tej dzielnicy.
W ramach wycieczki poznamy zabudowania w stylu funkcjonalizmu z lat 30-tych oraz w stylu monumentalnym z lat 50-tych XXw. Zatrzymamy się pod Kinem Ochota, poznamy tajemnice Układu Warszawskiego oraz przyjrzymy się szkolnym budynkom Wolnej Wszechnicy Polskiej z okresu II RP. Na koniec przypomnimy wojenne losy Ochoty z roku 1939 i 1944.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Skarpa Warszawska - część I"

Mariensztadt

Tym razem zapraszamy na pierwszą część spaceru po Skarpie Warszawskiej. Wycieczkę zaczniemy od Pałacu Ostrogskich, skąd dalej pójdziemy ku Nowemu Miastu. Będzie to zupełnie inne spojrzenie na znane zabytki i wyjątkowa okazja do zapoznania się z tematyką dawnej komunikacji warszawskiej m.in. Wiaduktem Pancera oraz mostem łyżwowym. Jak zwykle spacer będzie ilustrowany dawnymi fotografiami, rycinami i planami, które przypomną nam o nieistniejących obiektach. Zwiedzanie zakończymy pod nowomiejskim kościołem pw. Nawiedzenia NMP.

Warszawa

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Siekierki - miasto z widokiem na wieś"

Siekierki

Choć położone niemal w centralnej części Warszawy, przypominają raczej niewielkie miasteczko lub zgoła wieś.

Faktycznie życie płynie tu nieco wolniej, a czas zdaje się powozić dorożką. Siekierki, (bo o nich mowa) to poza małomiasteczkowym klimatem, także historia zapisana nie tylko w pamięci mieszkańców.

Zapraszamy na spacer, w czasie którego spróbujemy odnaleźć historie dziś może nieco zapomniane.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Pułtusk Challenge - GRA MIEJSKA"

Pułtusk Challenge

Pułtusk to miasto posiadające jedną z najbogatszych metryk historycznych na Mazowszu. Owiane tajemnicą dawnych dziejów zakamarki miasta przyciągają od wielu lat turystów, krajoznawców i historyków.

Gdzie znajdowało się pogańskie miejsce kultu ?
Jakie ośrodki naukowe rangi krajowej działały w mieście ?
Jakie znane osobistości gościły w Pułtusku ?
Do kogo należał zamek na przestrzeni dziejów ?
Kim tak naprawdę są "pułtuscy święci" ?

Na te i wiele innych pytań znajdziecie Państwo odpowiedź podczas "Pułtusk Challenge - Gra Miejska".

Poznaj przeszłość jednego z najstarszych miast na Mazowszu !
Muza historii Klio oraz nagrody dla uczestników już czekają !

W grze mogą uczestniczyć zespoły (rodziny) lub osoby indywidualne.

Wymagania:

  • umiejętność pracy z mapą
  • aparat fotograficzny (dokumentacja zaliczenia poszczególnych punktów)
  • notatnik
  • dociekliwość krajoznawcza

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"O czym szumi Wisła?"

O czym szumi Wisła?

Wielokrotnie można spotkać się ze stwierdzeniem, iż ,,Warszawa jest obrócona plecami do Wisły". Dzięki tej wycieczce, będą Państwo mogli sami sprawdzić ile jest prawdy w tym sformułowaniu. W cieniu warszawskich mostów zostanie przedstawiona historia Wisły nie tylko w odniesieniu do Warszawy, ale i całej Polski. Będziemy mieli szansę przekonać się, co hiszpańscy zakonnicy robili w Warszawie oraz jaka była prawda z desantem na Czerniaków, w trakcie Powstania Warszawskiego.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Ursynowska Rozkosz"

Gucin

Zapraszamy na wycieczkę po północnej części Dzielnicy Ursynów.

Podczas spaceru odwiedzimy najstarszą istniejąca parafię w obecnych granicach Warszawy, powstałą około pół wieku przed lokacją miasta.

Poznamy masońskie tajemnice Gucin Gaju – założenia ogrodowego Stanisława Kostki Potockiego.

Przejdziemy przez zabytkowy Cmentarz Służewiecki, na którym spoczywa autor cyklu przewodników „Warszawskie Przechadzki z Wnukiem” – Bogdan Grzymała Siedlecki. Dowiemy się także, co łączy Krystynę Krahelską – żołnierza AK, uczestnika Powstania Warszawskiego z Pomnikiem Syreny na Powiślu.

Kolejnymi obiektami na trasie będą Fort Służew – jeden z elementów XIX-wiecznych fortyfikacji Twierdzy Warszawa i Pałac Rozkosz, którego właściciele nadali okolicznym terenom nazwę - Ursynów.

Na wycieczce zobaczymy także warszawskie zabytki architektury drewnianej.

To tylko najważniejsze punkty i atrakcje wycieczki...

Wikarwa

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Ten Las jest... Matki Mojej"

Pozostałości Fortu Wawer w Parku im. Matki Mojej

Tym razem podczas wycieczki poszukamy śladów Fortu Wawer, przejdziemy zabytkową aleją na wyjątkowy cmentarz, potem do kościoła, gdzie poszukamy dzieł Xawerego Dunikowskiego. Zastanowimy się, co Hitler robił w Marysinie i jak go sadzonkarze przechytrzyli. Poznamy też, co łączyło dra J. Korczaka z tym rejonem. Sprawdzimy czy w Rezerwacie przyrody im. Jana III Sobieskiego mieszkają... borsuki.

Serdecznie zapraszamy !

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Tajemniczy ogród, czyli perła w cieniu Wilanowa"

Wincenty Kasprzycki - Morysin w 1833 r.

Zapraszamy na spacer po rezerwacie przyrody Morysin. Miejsce to zwane także Laskiem na Kępie kryje w sobie nie tylko niezwykłe i cenne elementy przyrodnicze, ale także wiele ciekawych zabytków związanych z architekturą ogrodową XIX w. W trakcie wycieczki zapoznamy się z historią rodu Potockich, którzy założyli tu romantyczny park oraz poszukamy tajemniczego "oraculum" i innych reliktów zabudowy dawnego Morysina. Niewykluczone, że uda się nam zobaczyć również przyrodnicze osobliwości rezerwatu oraz jeden z najcenniejszych zabytków architektury drewnianej w stolicy. Zachętą do udziału w wycieczce niech będzie fakt, iż Rezerwat przyrody Morysin jest najrzadziej odwiedzanym i jednym z najmniej znanych założeń ogrodowym w Warszawie.

Morysin

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Zakole Wawerskie"

Zespół przyrodniczo - krajobrazowy "Zakole Wawerskie"

Zespół przyrodniczo - krajobrazowy "Zakole Wawerskie" - to teren zieleni o powierzchni 54,06 ha, znajdujący się na terenie warszawskiej Dzielnicy Wawer na obszarze osiedla Nowy Wawer. Został objęty ochroną w dniu 5 września 2002 r. rozporządzeniem Wojewody Mazowieckiego.

Jest to wg niektórych opinii najcenniejszy obszar przyrodniczy w Warszawie i jedna z najcenniejszych ostoi ptaków na Mazowszu. W pierwotnych zamiarach miał na jego terenie zostać utworzony rezerwat przyrody, jednak na przeszkodzie stanęły kwestie własnościowe terenów. Od kilku lat stan przyrodniczy obiektu jest zagrożony przez wpływ powstałej po 2000 roku i bezpośrednio sąsiadującej z nim Trasy Siekierkowskiej oraz "węzła drogowego ul.Marsa", których lokalizacja spowodowała przesunięcie granic obszaru na południowy wschód. Zagrożenie wynika też z różnej działalności i presji inwestorów prywatnych (np. wysyp gruzu i budowa pól golfowych).

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Warszawskie cymesy, czyli z wizytą u Izaaka i Racheli"

Warszawskie cymesy, czyli z wizytą u Izaaka i Racheli

Zapraszamy na spacer Trasą Żydowską od Arsenału do pomnika Umschlagplatz przy ul. Stawki. Powspominamy starą Warszawę, popatrzymy na Wielką Synagogę, przespacerujemy się ulicą Nalewki, popatrzymy na mieszkańców, może wpadniemy gdzieś na zakupy… Przypomnimy sobie także tragiczne losy Getta Warszawskiego w latach okupacji hitlerowskiej.

Warszawskie cymesy, czyli z wizytą u Izaaka i Racheli

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Nordic Walking w Górach Chotomowskich"

Fort IV Janówek Na kursie instruktorów Nordic Walking w TTPiK...

Coraz bardziej popularną formą spędzania wolnego czasu jest Nordic Walking. Techniki Nordic Walking zostały opracowane przez Fiński Instytut Sportu, który przez wiele lat prowadził badania naukowe dotyczące mechaniki ruchu oraz pracy mięśni. Na ich podstawie udowodniono, że podczas marszu wzmocnieniu podlegają mięśnie tułowia i barków, zaś odciążeniu stawy kolanowe i kręgosłup. W marszu nordyckim wykorzystuje się kijki, na których spoczywa część ciężaru ciała. Dzięki takiej formie rekreacji, jak Nordic Walking, następuje ogólna poprawa kondycji całego organizmu.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Forty Twierdzy Warszawa - część III z IV"

- w programie: forty pierścienia zewnętrznego m.in. Wawrzyszew, Okęcie, Zbarż i in. -

Zejście do poterny w Forcie III Blizne - fot. A. Ponikiewska

Twierdza Warszawa

to zespół fortów i innych budowli fortyfikacyjnych wzniesionych przez władze Imperium Rosyjskiego wokół Warszawy w XIX wieku.
Wzniesiona w pierwszej połowie XIX wieku Cytadela Aleksandrowska, mimo uzupełnienia jej siedmioma fortami, nie spełniała wymagań stawianych przez rozwój technik wojennych, służąc głównie celom policyjnym.
Decyzję o przekształceniu Warszawy w twierdzę władze carskie podjęły w 1879 roku. Zaplanowano dwa pierścienie fortów, z których zewnętrzny obejmował także część miasta po prawej stronie Wisły, zaś wewnętrzny – tylko lewą. Budowę fortów rozpoczęto na wiosnę 1883 roku, zaś zakończono w 1890. Wzniesiono wtedy 20 fortów.
Zapóźnienie techniczne Rosji sprawiło, że w momencie ukończenia były to już forty przestarzałe. W związku z tym już na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych nastąpiła modernizacja twierdzy. W jej ramach wybudowano 7 uzupełniających dzieł (punktów oporu) oraz dwa wchodzące w skład twierdzy obiekty linii Warszawa-Zegrze. Przede wszystkim jednak zmodernizowano istniejące obiekty.
Łącznie Twierdza Warszawa składała się z 29 fortów i dużych punktów oporu; uzupełniały ją liczne lokalne, ziemne punkty oporu i baterie artyleryjskie. Jądro twierdzy niezmiennie tworzyła Cytadela Aleksandrowska wraz z jej fortami. Tak ukształtowana twierdza weszła w skład Warszawskiego Rejonu Fortecznego.

Fort III Blizne - fot. A. Ponikiewska Fort VII Zbarż - fot. A. Ponikiewska Fort III Blizne - fot. A. Ponikiewska

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"PRL - nostalgia, czyli z wizytą na Alternatywy 4"

Alternatywy 4

Planowany na ok. 132 tys. ludzi Ursynów powstawał od roku 1975 między Doliną Służewiecką, ul. Puławską, Lasem Kabackim a skarpą warszawską. Plany były piękne. W środku - metro zszywające dzielnicę z centrum. Ze stacji miało się wychodzić na place i ulice dla pieszych ze sklepami w parterach. Wokół - zabudowa o zróżnicowanym charakterze. I wszędzie - zieleń. Zespół architektów drobiazgowo badał, ile potrzeba sklepów, szkół, przedszkoli, żłobków i różnych punktów usługowych na określoną liczbę mieszkańców. Ich wyliczenia pozostawały głównie na papierze.

Jednak w rzeczywistości PRL z idei architektów, którzy w latach 70. byli jak hippisi marzący o lepszym świecie, narodził się potwór z betonowej wielkiej płyty, tonący w błocie i niemal odcięty od miasta. Taki karykaturalny Ursynów przedstawia właśnie Stanisław Bareja w serialu „Alternatywy 4”. (źródło: http://www.alternatywy4.net/)

Zapraszamy na nostalgiczną wycieczkę po ursynowskim Imielinie, gdzie historia „wielkiej płyty” spotyka się z historią (dobrego) polskiego kina.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"O Orle, co w ziemi się chował"

dzie jest Gocławek, a gdzie Wawer? Co to jest Murowanka? Dlaczego Napoleon nie mógł przejechać się Kolejką Karczewską? No właśnie... mógł, czy nie mógł? Na te i inne pytania odpowiemy sobie zwiedzając fragmenty Gocławka i Wawra.

"Zajazd Napoleoński" na Starym Wawrze. fot. K. Serwan

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"O czym szumią... olchy na Grochowie"

W czasie wycieczki zwiedzimy fragment Grochowa historycznie związany z bitwą pod Olszynką Grochowską. Sprawdzimy, czy gen. Chłopicki miał swoją kwaterę przy ul. Kwatery Głównej. Spróbujemy odgadnąć, co ta część dzielnicy ma wspólnego np. z T. Kościuszko oraz cmentarzem żydowskim na Bródnie. Odwiedzimy mogiłę powstańców i Aleję Chwały. Będzie także okazja podejrzeć działalność bobrów i posłuchać o czym szumią olchy w rezerwacie przyrody "Olszynka Grochowska".

Olszynka Olszynka

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Browar w Warce i skansen bojowy"

- w programie: Browar w Warce + degustacja piwa, Mniszew (walki o Przyczółek Warecko - Magnuszewski, skansen bojowy) -

WARKA - W 1478 roku, Książę mazowiecki Bolesław V, nadał Warce przywilej zastrzegający wyłączność dostaw tamtejszego piwa na swój dwór i sprzedaży w piwnicy warszawskiego ratusza. Przywilej ten został potwierdzony przez księcia w roku 1483. XVI wiek to okres dalszego rozkwitu miasta. O wysokim rozwoju piwowarstwa w Warce świadczy liczba piwowarów wykazana w lustracji dóbr królewskich. Wynika z niej, że w roku 1577, w Warce zamieszkiwało 30 piwowarów. Dla porównania, w znacznie większej Warszawie, było w tym czasie 38 mistrzów piwowarskich. Warka była wówczas drugim co do wielkości ośrodkiem piwowarskim w Księstwie Mazowieckim, a warzone tam piwo doceniane było m.in. przez takie osobistości ówczesnej Europy jak papież Klemens VIII .

Obecnie zakład należy do grupy piwowarskiej Grupa Żywiec S.A. i wytwarza rocznie ok. 3,5 mln hektolitrów piwa rocznie przez co jest jednym z największych browarów przemysłowych w Polsce. Produkty: Heineken, Królewskie, Królewskie Mocne, Kujawiak, Tatra Jasne Pełne, Tatra Mocne, Warka Jasne Pełne, Warka Strong

SKANSEN W MNISZEWIE - Otwarty został w końcu 1977 roku z udziałem gen. Zygmunta Berlinga. Składa się z 3 części: pomnik bohaterów walk przy szosie, kompanijny punkt oporu, ekspozycja sprzętu bojowego i inżynieryjno-saperskiego na stanowiskach bojowych. Skansen upamiętnia walki na przyczółku warecko-magnuszewskim w miejscu walk 1 Armii Wojska Polskiego, a dokładnie przez 3 Pomorską Dywizję Piechoty im. Romualda Traugutta i 1 Warszawską Samodzielną Brygadę Kawalerii. W miejscu skansenu znajdowały się w dniach 9-12 października 1944 roku pozycje oddziałów obydwu dywizji.

W skansenie znajdują się: dwa czołgi T-34/85, kilkanaście armat, haubic i armat przeciwlotniczych, dwie Katiusze, powojenną amfibię BAW, liczne transzeje i ziemianki, zagrody z drutu kolczastego, betonowe zapory przeciwczołgowe.

Skansen bojowy w Mniszewie

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Szlakiem Zabytków Architektury Drewnianej w Warszawie"

Drewniane budownictwo polskiej wsi stanowi nierozłączny element krajobrazu kulturowego każdego regionu kraju. Swoją specyfiką architektoniczną wyróżnia poszczególne grupy etnograficzne, pokazuje elementy ich obyczajowości, zwyczajów i życia codziennego mieszkańców. Dziś obiekty te stanowią elementy ekspozycji wielu muzeów na „wolnym powietrzu”, czyli skansenów.

Ale co to ma wspólnego z Warszawą, która od stuleci jest ośrodkiem miejskim ? Jeśli po raz kolejny zejdziemy z utartych szlaków turystycznych stolicy okaże się, że wśród miejskiej zabudowy znajdziemy wspaniałe przykłady architektury drewnianej stanowiącej fragment autentycznej zabudowy wsi, które do Warszawy zostały przyłączone już po II wojnie światowej. Zabytki te, wzniesione z nietrwałych materiałów, w ostatnich latach bardzo szybko znikają z krajobrazu miasta. Być może jest to jedna z ostatnich okazji, aby poznać ich historię i prowincjonalny urok...?

Kościół św. Michała Archanioła na Białołęce - fot. A.Ponikiewski

 

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Lotnisko, Transatlantycka Radiostacja i drewniane wille"

- BOERNEROWO -

"Głos polski - swobodny, niczem nie skrępowany płynąć odtąd może poprzez oceany."

Tak w 1923 roku donosiła polska prasa, kiedy otwierano wielką transatlantycką radiostację na terenach Starych Babic. Obecnie to tereny malowniczo położonego osiedla Boernerowo. W trakcie spaceru będziemy mogli poznać unikalny klimat tego zakątka naszej stolicy oraz usłyszeć ciekawostki związane z ludźmi, którzy tutaj mieszkali.

Boernerowo Boernerowo

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Forty Twierdzy Warszawa - część II z IV"

- w programie: Fort P (Bema), Fort M (Mokotów), Fort Cze (Piłsudskiego), Fort VIII Służew -

Zabytek

Twierdza Warszawa

to zespół fortów i innych budowli fortyfikacyjnych wzniesionych przez władze Imperium Rosyjskiego wokół Warszawy w XIX wieku.
Wzniesiona w pierwszej połowie XIX wieku Cytadela Aleksandrowska, mimo uzupełnienia jej siedmioma fortami, nie spełniała wymagań stawianych przez rozwój technik wojennych, służąc głównie celom policyjnym.
Decyzję o przekształceniu Warszawy w twierdzę władze carskie podjęły w 1879 roku. Zaplanowano dwa pierścienie fortów, z których zewnętrzny obejmował także część miasta po prawej stronie Wisły, zaś wewnętrzny – tylko lewą. Budowę fortów rozpoczęto na wiosnę 1883 roku, zaś zakończono w 1890. Wzniesiono wtedy 20 fortów.
Zapóźnienie techniczne Rosji sprawiło, że w momencie ukończenia były to już forty przestarzałe. W związku z tym już na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych nastąpiła modernizacja twierdzy. W jej ramach wybudowano 7 uzupełniających dzieł (punktów oporu) oraz dwa wchodzące w skład twierdzy obiekty linii Warszawa-Zegrze. Przede wszystkim jednak zmodernizowano istniejące obiekty.
Łącznie Twierdza Warszawa składała się z 29 fortów i dużych punktów oporu; uzupełniały ją liczne lokalne, ziemne punkty oporu i baterie artyleryjskie. Jądro twierdzy niezmiennie tworzyła Cytadela Aleksandrowska wraz z jej fortami. Tak ukształtowana twierdza weszła w skład Warszawskiego Rejonu Fortecznego.

Twierdza Warszawa Twierdza Warzawa

Twierdza Warszawa

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Odolany - miasto w centrum miasta"

Odolany – miejsce stanowiące „czarną dziurę” na turystycznej mapie Warszawy. Właściwie to każdy mieszkaniec stolicy wskaże je bezbłędnie – tak pomiędzy „Zachodnim”, a Starymi Włochami. Plątanina torowisk ciągnących się po horyzont, zdewastowane ogródki działkowe, kolej, krzaki, hurtownie i składy – miejsca nie polecane na samotne wędrówki. Pomiędzy tym wszystkim ukryte są autentyczne przedwojenne zabytki związane z architekturą przemysłową, kolejową i obronną, jak chociażby schrony obserwacyjne, schrony przeciwlotnicze, a w okolicach „Zachodniego” Ringstandy – stanowiska strzeleckie niemieckiej linii umocnień – Festung Warschau z 1944 r. Znajdziemy tu także nieistniejące ponoć fragmenty rosyjskiego fortu dawnej Twierdzy Warszawa o dźwięcznej nazwie W-Szcza (Odolany). Prześledzimy ponadto wojenną historię tunelu biegnącego pod torami w rejonie Ronda Zesłańców Syberyjskich.

Spójrzmy zatem raz jeszcze na współczesna mapę Warszawy i odnajdźmy na nim „dzikie Odolany”, które leżą tuż obok... centrum stolicy.

Odolany Odolany Odolany

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Fortyfikacje Przedmościa Warszawa"

Fortyfikacje Przedmościa Warszawa Fortyfikacje Przedmościa Warszawa

Przedmoście Warszawa (niem. Brückenkopf Warschau)

Wybuch II wojny światowej i wkroczenie wojsk niemieckich na terytorium Polski oraz szybkie tempo opanowywania kolejnych obszarów kraju spowodowało spadek znaczenia wszelkiego rodzaju istniejących umocnień, które znalazły się na tyłach frontu. Po trwającej nieco ponad miesiąc walce gorzej uzbrojona i mniej liczebna polska armia ustępuje pod naporem wojsk hitlerowskich, które zajmują obszar kraju.

W związku z koniecznością utworzenia nowej linii obrony w październiku 1939 roku powstaje koncepcja budowy systemu umocnień opartych na linii rzek: Narew - Wisła – San. Na początku 1940 roku został sprecyzowany przebieg linii, która miała powstać na zachodnich brzegach rzek, a w miejscach istotnych przepraw rzecznych utworzyć tzw. PRZEDMOŚCIA.

PRZEDMOŚCIE WARSZAWA, którego zadaniem była osłona mostów na Wiśle i Narwi zostało zlokalizowane na przedpolach Pragi
Linia umocnień składa się z różnorodnych schronów bojowych i biernych oraz fortyfikacji ziemnych i polowych.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Warszawskie Ground Zero"

Fotoplastikon warszawski

Chyba można zaryzykować stwierdzenie, że każdy mieszkaniec Warszawy był, co najmniej kilkaset razy w centrum. Ale czy w natłoku spraw mieliśmy czas przyjrzeć się temu pędzącemu miejscu ?

Tym razem zaprosimy Państwa na spokojny spacer po sercu Warszawy. Na trasie naszej wycieczki miniemy nie tylko najważniejsze warszawskie arterie, ale również przyjrzymy się warszawskim drapaczom chmur. A jeśli drapacze chmur to nie może oczywiście zabraknąć najwyższego, czyli Pałacu Kultury. Będziemy także mogli ocenić efekt mycia największego w Polsce dworca kolejowego.

Ale warszawskie centrum to nie tylko nowoczesne budynki, lecz również historia. Unikatowym w skali światowej punktem naszej wycieczki będzie Warszawski Fotoplastikon.

Serdecznie zapraszamy!

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Miasto - Fabryka, czyli industrial Żyrardów"

- W programie: zespół zabudowań dawnej fabryki lnu i osady fabrycznej z XIX i XX w. -

Zabytek

Żyrardów - jest miastem wyjątkowo bogatym w zabytki. W rejestrze zabytków znajduje się aż 296 obiektów z Żyrardowa. Są to głównie budynki pochodzące z drugiej połowy XIX wieku oraz początków XX wieku. Większość zabytków miasta mieści się na terenie osady fabrycznej z XIX i początku XX wieku.

Uważa się, że żyrardowska osada fabryczna jest obecnie jedynym w Europie, zachowanym w całości, zespołem urbanistycznym miasta przemysłowego z tego okresu. Większość budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej nadal pełni swoją funkcję.

Żyrardów

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Pożegnanie z Warszawą - Dulag 121"

- W programie: dawny obóz przejściowy w Pruszkowie - Dulag 121, Zakłady Napraw Taboru Kolejowego, Muzeum Motoryzacji -

Dulag 121 Pruszków (Durchgangslager 121 Pruszków) – niemiecki nazistowski obóz przejściowy, w którym gromadzono cywilną ludność Warszawy i okolicznych miejscowości, wypędzaną z domów w trakcie oraz po zakończeniu powstania warszawskiego.

Obóz został utworzony 6 sierpnia 1944 na terenie dawnych Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego w Pruszkowie i funkcjonował do połowy grudnia 1944, a w formie szczątkowej – do 16 stycznia 1945. Przez Dulag 121 przeszło w tym okresie od 390 000 do 410 000 osób, spośród których dziesiątki tysięcy zostały po krótkim pobycie w obozie wywiezione na roboty przymusowe w głąb Rzeszy lub zesłane do obozów koncentracyjnych. Z powodu chorób, wyczerpania lub z rąk strażników poniosło śmierć od kilkuset do kilku tysięcy więźniów Dulagu 121. Ponad 30 000 osób zdołało jednak opuścić obóz dzięki pomocy zatrudnionego tam polskiego personelu.

Pruszków

Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego Pruszków – zakłady powstałe w 1897 z inicjatywy Towarzystwa Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej w pobliżu osady fabrycznej Pruszków na terenie ówczesnej wsi Żbików, jako Warsztaty Naprawy Wagonów Towarowych.

Zabytek

Początkowo dokonywano napraw wagonów towarowych oraz małych napraw wagonów osobowych. W 1913 w warsztatach zatrudnionych było ok. 500 robotników. W czasie I wojny światowej większość z pracowników była ewakuowana w głąb Rosji. W dwudziestoleciu międzywojennym zakład został przejęty przez PKP oraz był systematycznie modernizowany i rozbudowywany. W 1939 warsztaty zajmowały obszar 53 ha, a załoga liczyła ok. 1300 osób.
Zakłady Napraw Taboru Kolejowego w dniu 29.03.1999 zostały wpisane do rejestru zabytków. Wśród zabytkowych budowli kolejowych znalazły się następujące obiekty: budynek dyrekcji, kuźnia, odlewnia, modelarnia, obręczarnia, hala remontu obrabiarek, hala napraw wagonów osobowych, hala napraw wagonów towarowych, bocznica kolej. z pomnikiem, brama z fragm. ogrodzenia, bunkier oraz 3 wieżyczki strzelnicze.

Muzeum Motoryzacji i Techniki w Otrębusach - Muzeum powstało w 1995, ale eksponaty zbierane były już wiele lat wcześniej, a ich remonty i rekonstrukcja zaczęły się w latach 80. Muzeum posiada około 300 zabytkowych pojazdów, jak również sporą kolekcję rekwizytów (mundury, radia, plakaty itd.), a także eksponaty związane z lotnictwem i militariami.
Wśród wielu zabytkowych pojazdów można zobaczyć: pierwsze rządowe auto Bolesława Bieruta, Buick`a premiera Cyrankiewicza, Buick`a - dar polonii amerykańskiej dla kardynała Wyszyńskiego, Dacie premiera Buzka, fiata 125p prezydenta Kwaśniewskiego, Jaguara Grażyny Szapołowskiej, Mercedesa Lody Halamy, pancernego Peugeota gen. Jaruzelskiego, Porsche Maryli Rodowicz, ZiS`a - pierwsze rządowe auto Gomułki po dojściu do władzy w 1956, auto wyprodukowane w 7 egzemplarzach na życzenie J. Stalina, J.A.G.`a z 1897 - najstarsze auto w Polsce i wiele innych aut oraz motocyklów z "historią".

Otrębusy

 

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Trójkąt Praski zwany Bermudzkim"

4 grudnia wybraliśmy się na wycieczkę z TTPiK po warszawskiej Pradze. Była to już druga wycieczka, której tematem było zwiedzanie i poznawanie zabytków oraz klimatu starej Pragi. Zbiórka była o godzinie 10 pod katedrą św. Floriana, a naszym przewodnikiem był Wojciech Nowicki. Tego dnia zwiedziliśmy Starą Pragę.

Gdy wszyscy dotarli na miejsce zbiórki, przewodnik opowiedział nam o katedrze św. Floriana, która w rzeczywistości nosi nazwę bazyliki św. Floriana i św. Michała Archanioła, o czym mało kto pamięta. Zrobiła na mnie ogromne wrażenie. Była to zdobiona, strzelista, neogotycka budowla, wynosząca się znacznie ponad okoliczne, praskie budynki. Nad wejściem znajdował się herb praski. Niektórzy z przekąsem twierdzą, że jest to najbardziej skomplikowany herb na świecie. I rzeczywiście zawiera wiele złożonych detali.

Katedra św. Floriana

Następnie przewodnik opowiedział nam historię ks. Ignacego Skorupki, którego pomnik stoi przed katedrą. Dowiedzieliśmy się również wielu ciekawych informacji o szpitalu praskim. Budynek ten miał bardzo interesującą przeszłość. Najbardziej zaskoczyło i rozbawiło mnie to, że uciekający Niemcy podczas II Wojny Światowej, nie zdołali go wysadzić tylko dlatego, że zużyli cały zapas trotylu do wysadzenia sąsiedniej katedry św. Floriana.

Idąc dalej ulicą, obejrzeliśmy dawny dom pogrzebowy, a obecnie stację dializ. Był niewysoki, ale ozdobiony i odnowiony. Na końcu uliczki, w którą skręciliśmy, zobaczyłam coś, co wprawiło mnie w zdumienie, a zaraz potem w zachwyt. Otóż przy ulicy Panieńskiej znajdował się stary niemiecki schron obserwacyjno – wartowniczy. Niestety obecnie nie jest dostępny dla nikogo z zewnątrz, stanowi jedynie składowisko dla szklanych butelek oraz puszek. A szkoda, bo eksploracja takiego miejsca byłaby równie ekscytująca, co zwiedzanie innych obiektów podziemnych.

Schron bojowy na tyłach szpitala praskiego

Kawałek dalej nasz przewodnik zatrzymał się przy budynku dawnej komory celnej, w której obecnie znajduje się Pałac Ślubów dla Pragi Północ. Budynek jest odnowiony i zdobi go portyk z płaskorzeźbą Neptuna, który jednak nie przypadł mi do gustu. Poniżej starej komory celnej znajdował się kiedyś most łyżwowy, który łączył się z ulicą Bednarską po lewej stronie Wisły. Był to most sezonowy – czynny tylko wtedy, kiedy pozwalały na to warunki na rzece. Zastępował most stały, który został w 1603 r. zniesiony przez krę. Dopiero przeszło dwieście lat później, w 1864 r. Warszawa doczekała się kolejnego mostu stałego, a był to żelazny most Kierbedzia.

Dawny budynek Akademika studentów żydowskich, powojenna siedziba NKWD i UB

Następnie udaliśmy w stronę starego portu praskiego. Niestety w tej chwili nic się w nim nie dzieje, a zabytkowa barka wyciągnięta na brzeg niszczeje. Oglądaliśmy tam najdziwniejszy, a niektórzy twierdzą, że najbrzydszy pomnik w Warszawie, który upamiętnia żołnierzy 1 Dywizji Piechoty Tadeusza Kościuszki, którzy brali udział w wyzwoleniu Pragi. Zaraz obok pomnika, na ul. Krowiej, znajduje się stara fabryka elementów metalowych. Kiedyś musiała wyglądać bardzo okazale, lecz spłonęła i popadła w ruinę. Niedaleko niej znajdował się targ koński, a za nią stał budynek będący dawnym gimnazjum, w którym uczył się Janusz Korczak. Byłam zaskoczona jego wyglądem, gdyż współczesne szkoły prezentują się zupełnie inaczej.

Rozglądałam się na wszystkie strony, podziwiając przepiękne, choć w większości zaniedbane lub częściowo opuszczone kamienice. Kolejnym zabytkiem, jaki zobaczyliśmy był budynek będący kiedyś siedzibą NKWD i UB, w którym zachowały się jeszcze oryginalne cele. Przetrzymywano w nich więźniów Urzędu Bezpieczeństwa. Sam gmach jest pięknie zdobiony, wysoki i robi bardzo pozytywne wrażenie, dopóki nie przeczyta się tablicy pamiątkowej wiszącej na ścianie.

Kolejnym pomnikiem, jaki zobaczyliśmy był pomnik kapeli podwórkowej. Był bardzo klimatyczny i ciekawie wykonany. Zamieszczono na nim informację, że po wysłaniu SMSa kapela zagra wybraną piosenkę. Jeden z uczestników naszej wycieczki wysłał wiadomość na wskazany numer, jednak nic się nie wydarzyło. Żart uliczny czy praski sposób na reperację budżetu dzielnicy?

Po drugiej stronie ulicy stała kiedyś synagoga. Obecnie pozostał po niej tylko oryginalny płot. Był pięknie kuty w fantazyjnie dopracowane kształty. Żałuję, że nie ma już synagogi, gdyż chętnie zobaczyłabym jak wyglądała. Jeżeli nawet płot miała tak piękny, to jak musiał wyglądać sam dom modlitwy?

Obok synagogi znajdował się żydowski dom dziecka i ten budynek na szczęście przetrwał. Przepiękne łuki i rzeźby zdobiące jego ściany bardzo mi się spodobały. Obecnie mieści się tam teatr Baj.

Na Brzeskiej

Potem poszliśmy dalej ulicą, aż doszliśmy do ul. Targowej. Tam, na rogu ulic Targowej i Kłopotowskiego, przewodnik pokazał nam najpiękniejszy przykład secesji praskiej – wysoką, odnowioną kamienicę. Przeszliśmy na drugą stronę ulicy. Zajrzałam przez bramę na najsłynniejszy Warszawski bazar - Różyckiego. Obok niego znajduje się najstarszy zachowany dom na Pradze. Obecnie jest w remoncie, lecz nawet w nienajlepszym stanie robi duże wrażenie i wzbudza szacunek oraz zainteresowania kulturą i historią tej części Warszawy.

Najbardziej kreatywnym elementem praskiej architektury była lada wysadzana kapslami od piwa. Znajdowała się na podwórku przy ulicy Ząbkowskiej. Niedaleko była również bardzo stara kamienica, gdzie zachował się jeszcze mały gołębnik, zdobna drewniana galeria balkonowa (jakie kiedyś posiadały wszystkie praskie kamienice) oraz oryginalna więźba dachowa z XIX wieku.

Lada wysadzana kapslami od piwa

Kolejnym, bardzo sławnym zabytkiem, jaki obejrzeliśmy, była wytwórnia wódek Koneser. Mieści się w ceglanym, zachwycającym swoją urodą budynku. Jest on bardzo długi, gdyż ciągnie się od ul. Ząbkowskiej aż do ul. Markowskiej. Pomimo upadku fabryki znaleziono sposób na uratowanie jej budynku. Będzie ośrodkiem życia kulturalno-artystycznego na Pradze. Naprzeciwko byłej fabryki stoi ciekawa kamienica z drewnianą nadbudówką.

Kamienica na Brzeskiej

Następnie cofnęliśmy się do ulicy Brzeskiej. Tam zobaczyliśmy świetnie zachowane kamienice. Piękne balkony i rzeźby na ścianach oraz przepięknie zdobione bramy wprawiły mnie w doskonały nastrój. Próbowałam sobie wyobrazić, jak ta ulica wyglądała dawniej. Na Brzeskiej mieszkali kiedyś kolejarze i dorożkarze. We wszystkich podwórkach zachowały się kapliczki. Są zadbane i nierozkradzione. Na wielu ścianach można obejrzeć ciekawe murale.

Mural

Przeszliśmy przez całą ul. Brzeską. Byłam nią zachwycona i bardzo chętnie poznałabym ją lepiej. Wycieczkę po Starej Pradze zakończyliśmy na ul. Kijowskiej. Przewodnik poinformował nas, że tą ulicą przejechał pierwszy tramwaj w Warszawie w 1866 r. Jego rolą był przewóz pasażerów i towarów od dworca Petersburskiego (później Wileńskiego) do dworca Wiedeńskiego.

Na Brzeskiej Kapliczka w podwórku

Praga wywarła na mnie ogromne wrażenie i na pewno spenetruję ją dokładniej. Pan Nowicki opowiadał bardzo ciekawie. Dzięki dwóm wycieczkom zorganizowanym przez TTPiK wiele dowiedziałam się o historii i wyglądzie Pragi. Jest to bardzo klimatyczna dzielnica, warto wybrać się tam na zwiedzanie. Czekam więc na kolejne wyprawy na warszawską Pragę…

Tekst: Aleksandra Rostek
04.12.2011, Warszawa

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Warszawskie nekropolie - część 2"

- Cmentarze Ewangelickie i Muzułmański Cmentarz Kaukaski -

- trasa autorska -

Warszawskie nekropolie

Cmentarz ewangelicko-augsburski

został założony 2 maja 1792. Projektantem był Szymon Bogumił Zug. W 1835 zbudowano kaplicę rodziny Halpertów, która służyła całej gminie luterańskiej. Przebudowano ją w latach sześćdziesiątych XIX wieku. Spoczywa na nim około 100 tys. zmarłych. Cmentarz został częściowo zniszczony przez Niemców w czasie II wojny światowej. Spośród wielu znanych osób spoczywających na cmentarzu, których groby odwiedzimy należy wymienić:

Jakub Gay (1801-1849) – architekt
Gustaw Adolf Gebethner (1831-1901) – współzałożyciel firmy księgarskiej Gebethner i Wolff
Wojciech Gerson (1831-1901) – malarz, pejzażysta, przedstawiciel realizmu
Jan Chrystian Kamsetzer (1753-1795) – architekt na dworze Stanisława Augusta Poniatowskiego
Edward Kłosiński (1943-2008) – operator filmowy
Gabriela Kownacka (1952-2010) - aktorka
Samuel Bogumił Linde (1771-1847) – polski leksykograf, językoznawca i bibliotekarz
Zygmunt Vogel (1764-1826) – polski malarz akwarelista, rysownik i architekt
Emil Wedel (1839-1919) – przemysłowiec warszawski
Szymon Bogumił Zug (1733-1807) – architekt wielu klasycystycznych obiektów w Polsce

Cmentarz ewangelicko-reformowany

Został założony w 1792 roku dla wiernych Kościoła Ewangelicko-Reformowanego pod którego opieką pozostaje do dziś. Cmentarz dwukrotnie ulegał zniszczeniu – w 1794 i 1831 roku. Został także częściowo zniszczony przez Niemców w 1944 r. Podczas II wojny światowej spłonęła cała dokumentacja cmentarna oraz część zabudowy. Spoczywa na nim około 100 tys. zmarłych. Na cmentarzu znajduje się kaplica rodowa – jest nią grób Kronenbergów. Od 1945 r. do 1983 r. pełniła rolę domu przedpogrzebowego. Spośród znanych osób spoczywających na cmentarzu, których groby odwiedzimy należy wymienić:

Anna German (1936–1982) – piosenkarka
Jacek Karpiński (1927–2010) – konstruktor, informatyk, żołnierz Batalionu Zośka
Leopold Stanisław Kronenberg (1812–1878) – finansista, ziemianin
Tola Mankiewiczówna (1900–1985) – polska aktorka, piosenkarka i śpiewaczka operowa
Władysław Marconi (1848–1915) – architekt
Ludwik Wincenty Norblin (1836–1914) – przemysłowiec warszawski, założyciel Towarzystwa Akcyjnego "Norblin, Bracia Buch i T.Werner"
Jeremi Przybora (1915–2004) – poeta, autor, pisarz, współtwórca (wraz z Jerzym Wasowskim) telewizyjnego "Kabaretu Starszych Panów"
Stefan Żeromski (1864–1925) – prozaik, dramatopisarz, publicysta
Katarzyna Antonina Sowińska (1776 - 1860)- polska działaczka patriotyczna i charytatywna, żona generała Józefa Longina Sowińskiego.

Na zakończenie wycieczki poznajemy historię i najważniejsze osoby spoczywające na Muzułmańskim Cmentarzu Kaukaskim.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Jesteśmy z tamtej strony Wisły..."

- Stara Praga -
- trasa autorska -

Praga to nie tylko strzeliste wieże katedry św. Floriana oraz złote kopuły soboru św. Marii Magdaleny To też nie tylko pl. Wileński z jego śpiącymi strażnikami oraz kamienicami, które nie zmieniły się zbytnio od czasów panowania carów rosyjskich. Warszawska Praga to przede wszystkim duch przedwojennej stolicy. Miejsce nieznane, a posiadające swój niesamowity czar. Razem z Państwem zwiedzimy zakamarki tego fascynującego fragmentu Warszawy.

Stara Praga

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Dwa wiadukty, dwa mosty i długi odcinek prosty"

- Skarpa Warszawska i Oś Saska -

- trasa autorska -

Dwa wiadukty, dwa mosty i długi odcinek prosty

Na początku wyprawy poznamy rozwiązania komunikacyjne Stolicy z XVIII, XIX i początków XX wieku. Następnie udamy się na Oś Saską, barokowe założenie urbanistyczne XVIII-wiecznej Warszawy, związane z budową rezydencji królewskiej dla Augusta II Sasa – Pałacu Saskiego. Po drodze omówimy zarówno obiekty istniejące jak i te, które pozostały na już tylko na starych fotografiach. Serdecznie zapraszamy!

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Cmentarze Powązkowskie"

- Stare Powązki i Powązki Wojskowe -

- trasa autorska -

Warszawskie Neropolie

Listopad to miesiąc, który dniem Wszystkich Świętych wprowadza nas w jesienny i trochę nostalgiczny nastrój. Idąc przez cmentarz do grobów bliskich, czasem nas wzrok przykuwa znane nazwisko, zabytkowy nagrobek, rzeźba, czy detal architektoniczny.

Doskonałą okazją do poznania swoistej "mody" sepulkralnej zmieniającej się na przestrzeni ostatnich 200 lat może być spacer po warszawskich Starych Powązkach. To właśnie tu obok miejsca, gdzie jeszcze pod koniec XVIII wieku słychać było śmiech i zabawy dobiegające z rezydencji Czartoryskich - rodzina Szymanowskich ufundowała ziemię pod cmentarz. Jego początki sięgają 1792 roku, kiedy to na powierzchni 2,5 hektara rozpoczęła się historia najsłynniejszej warszawskiej nekropolii. Dziś cmentarz zajmuje 43 hektary, a na jego terenie spoczywa ponad milion osób - wśród nich: działacze niepodległościowi, wybitni pisarze, poeci, uczeni, artyści, myśliciele, lekarze, prawnicy, duchowni. Część z nich spoczęła w założonej w 1925 Alei Zasłużonych, zaś część w katakumbach zaprojektowanych przez królewskiego architekta Dominika Merliniego.

Powązki to oprócz znanych postaci i wybitnych dzieł architektury również mity, historie i legendy - od śmiesznych do tragicznych, to wreszcie ogromny pomnik kultury i historii Warszawy. Ich poznanie wymaga nieco więcej niż tylko standartowego przejścia wokół katakumb i Aleją Zasłużonych. Na naszej wycieczce podczas ponad 2 godzinnego przejścia autorską trasa po Starych Powązkach dochodzimy do miejsc i grobów, do których zwykle nie docierają wycieczki, a także przypominamy powązkowskie legendy i opowiadania.

W ramach wycieczki odwiedzamy również cmentarz komunalny, zwany "Powązkami Wojskowymi" będący także miejscem spoczynku znanych, współczesnych nam osób.

Cała wycieczka obejmująca dwa cmentarze trwa około 4,5 godzin.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Zabytkowa wąskotorówka i piwo zdrojowe"

- w programie: Browar Konstancin, zabytkowa lokomotywownia w Piasecznie -

PIASECZYŃSKA KOLEJ WĄSKOTOROWA - Inicjatywa budowy kolei grójeckiej narodziła się w II połowie XIX wieku między innymi w kręgach ludności żydowskiej Góry Kalwarii, która była zainteresowania skróceniem czasu podróży do Warszawy, a także inż. Eugeniusz Paszkowski, który potrzebował dobrego transportu ze swoich podwarszawskich cegielni do Warszawy. Właśnie Eugeniusz Paszkowski zainteresował swoim pomysłem hrabiego Tomasza Zamoyskiego oraz księcia Stefana Lubomirskiego, oraz prawdopodobnie także cadyka Altera Magieta, którzy stworzyli spółkę mającą na celu budowę linii kolei dojazdowej na trasie Warszawa – Piaseczno – Góra Kalwaria. Ówczesna prasa nazwała tę spółkę dowcipnym mianem „krawiec, książę, hrabia, żyd”. Wśród wpisanych do rejestru zabytków Grójeckiej Kolei Dojazdowej zobaczymy: dworzec kolejowy, perony, pompownia ze studnią, magazyn służby drogowej, lokomotywownię /hala główna, hala napraw bieżących, kotłownia, kuźnia, stolarnia, hala maszyn/, zabytkowy tabor PKW.

Zabytkowa wąskotorówka i piwo zdrojowe

BROWAR KONSTANCIN - jest to mały browar regionalny, który powstał w 1992 roku na terenie doświadczalnego gospodarstwa rolnego Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. W 1994 roku zakład rozpoczął produkcję piwa. Spośród produkowanych tu piw KONSTANCIN najbardziej znanymi są: Bardzo Mocne, Dawne Niepasteryzowane, Jasne Pełne, Lekki, Mazowieckie Mocne, Mazowieckie, Mazowieckie Niepasteryzowane, Mocny, Warszawiak Mocny, Starodawne, Zdrojowe, Zdrojowe Niepasteryzowane, Czarny Dąb, Żytnie, Pszeniczne.

Zabytkowa wąskotorówka i piwo zdrojowe

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Forty Twierdzy Warszawa - część I z IV"

- w programie: Fort Włochy, Fort Chrzanów, Fort Szczęśliwice -

Zabytek

Twierdza Warszawa

to zespół fortów i innych budowli fortyfikacyjnych wzniesionych przez władze Imperium Rosyjskiego wokół Warszawy w XIX wieku.
Wzniesiona w pierwszej połowie XIX wieku Cytadela Aleksandrowska, mimo uzupełnienia jej siedmioma fortami, nie spełniała wymagań stawianych przez rozwój technik wojennych, służąc głównie celom policyjnym.
Decyzję o przekształceniu Warszawy w twierdzę władze carskie podjęły w 1879 roku. Zaplanowano dwa pierścienie fortów, z których zewnętrzny obejmował także część miasta po prawej stronie Wisły, zaś wewnętrzny – tylko lewą. Budowę fortów rozpoczęto na wiosnę 1883 roku, zaś zakończono w 1890. Wzniesiono wtedy 20 fortów.
Zapóźnienie techniczne Rosji sprawiło, że w momencie ukończenia były to już forty przestarzałe. W związku z tym już na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych nastąpiła modernizacja twierdzy. W jej ramach wybudowano 7 uzupełniających dzieł (punktów oporu) oraz dwa wchodzące w skład twierdzy obiekty linii Warszawa-Zegrze. Przede wszystkim jednak zmodernizowano istniejące obiekty.
Łącznie Twierdza Warszawa składała się z 29 fortów i dużych punktów oporu; uzupełniały ją liczne lokalne, ziemne punkty oporu i baterie artyleryjskie. Jądro twierdzy niezmiennie tworzyła Cytadela Aleksandrowska wraz z jej fortami. Tak ukształtowana twierdza weszła w skład Warszawskiego Rejonu Fortecznego.

Szczęśliwice

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie"

- Uniwersytet Warszawski i nowa Biblioteka UW -

- trasa autorska -

Na kolejnej wycieczce z cyklu „Tajemnice Warszawy” tytułowymi słowami Andrzeja Frycza Modrzewskiego zaprosiliśmy turystów do wcielenia się w rolę studentów Uniwersytetu Warszawskiego. Wspólnie zwiedziliśmy Kampus Centralny. Zobaczyliśmy jak radzono sobie z brakiem światła w czasach, gdy elektryczne oświetlenie było najnowszym i jeszcze nie rozpowszechnionym wynalazkiem. Obejrzeliśmy jak funkcjonuje najstarsza warszawska wyższa uczelnia.
Byliśmy miejscach, po których przechadzał się młody Fryderyk Chopin oraz tam, gdzie Antoni Poniatowski stał się Stanisławem Augustem. Na sam koniec przeszliśmy nad Wisłę do najciekawszego budynku Uniwersytetu Warszawskiego - Nowej Biblioteki. Niezapomniane wrażenia dostarczyła nam wizyta w ogrodach, które znajdują się na dachu Biblioteki.

Na ogrodach Nowej Biblioteki UW

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Fortyfikacje zewnętrzne Twierdzy Modlin - część II"

W programie: Grupa Fortowa "Janówek" (wybrane obiekty), Fort XIVc Toruń, Fort D-8 (XVIc) Czarnowo, Fort XVIa Czarnowo

Zbiórka była o godzinie 9 rano na Dworcu Gdańskim. Kiedy wszyscy dotarli, zapakowaliśmy się do niedużego busa i wyjechaliśmy z Warszawy. Wycieczkę prowadzili przewodnicy Artur Ponikiewski i Sergiusz Borecki.

Koło godz. 10 dojechaliśmy do fortu XIVa „Toruń”. Był to nowoczesny fort betonowy, wzniesiony przez Rosjan tuż przed wybuchem I Wojny Światowej. Został przez nich wysadzony w sierpniu 1915r, kiedy wycofywali się z Twierdzy. Jednak ładunki wybuchowe były zbyt słabe i, na szczęście, spowodowały tylko zerwanie i podniesienie stropów. Mieliśmy w nim okazję zobaczyć pogrążone w hibernacji nietoperze – nocka dużego oraz nocka rudego i zimujące motyle pawie oczko oraz ćmy szczerbówki (z sówek). Widzieliśmy również chmary komarów na sufitach. Nimi właśnie oraz motylami żywią się nietoperze, gdy budzą się na krótko w czasie zimy.

Nietoperze

Ktoś niedawno zaczął grodzić teren umocnień, lecz jeszcze nie skończył i prawdopodobnie był to ostatni weekend, kiedy można było go zwiedzić. Nam szczęśliwie udało się dostać do środka. Przy wejściach znajdowały się niezbyt głębokie studnie. Zaglądałam do jednej z nich – było to kwadratowe, niskie pomieszczenie z łukowo sklepionym sufitem. Chodziliśmy poternami w podwalni. Był tam długi korytarz, ciągnący się przez cały fort. Niestety z powodu braku czasu nie przeszliśmy całego, nad czym mocno ubolewałam.

Fort XVI - posterunek obserwacyjny na wale fortu oraz jedno z wejść do podwalni

Najciekawszy był fort XVI Czarnowo. Jest to własność prywatna. Dzięki opiece właścicieli oraz członków stowarzyszenia tam działającego, nie został rozkradziony i zaśmiecony, jak większość innych tego typu obiektów w Modlinie. Po jego terenie oprowadzali nas miejscowi przewodnicy. Bardzo ciekawymi elementami były dwie kopuły pancerne założone w 1934 i 1935 przez Wojsko Polskie. Były to zupełnie unikatowe i bardzo rzadko spotykane pancerze (2-3 sztuki na świecie). Wewnątrz można natknąć się na długie korytarze, bardzo głęboką studnię, oryginalne kraty i drzwi pancerne oraz wiele innych ciekawostek. Niestety zwiedzaliśmy go dość szybko, więc z braku czasu i kaloszy nie spenetrowaliśmy jednego z zalanych korytarzy. Liczę jednak na powtórną wycieczkę do tego fortu i możliwość dokładniejszego jego zwiedzenia.

Fort XVI – zalana poterna Fort XVI. Polska unikalna kopuła pancerna na karabin maszynowy

Następnie obejrzeliśmy dzieło D-8 – tradytor artyleryjski do obrony przeprawy przez Narew. Stamtąd przeszliśmy do podziemnych koszar w podwalni. W tym miejscu, na powierzchni, znajdują się wały ziemne ze stanowiskami piechoty. Obiekt był w bardzo dobrym stanie – nie został wysadzony. Jednak pozbawiono go wszystkich pancerzy.

Dzieło D-8, tradytor artyleryjski

Połamane płyty na dnie podwalni pozwoliły nam obejrzeć fragmenty systemu odwodnienia podziemi. Wewnątrz znalazłam zawiasy od drzwi pancernych tak duże, jak moja głowa. Po zwiedzeniu fortu uprosiliśmy Pana Artura, aby poprowadził nas mało znanym tunelem idącym pod pobliską szosą.

Dzieło D-8, tunel pod szosą

Ostatnimi miejscami zwiedzanymi przez nas tego dnia, były 2 obiekty z grupy fortowej Janówek. Widzieliśmy tam wysadzony mały fort (tzw. Dzieło Pośrednie D-9) służący obecnie jako ścianka wspinaczkowa. Przez oderwane bloki betonu przypomina bardziej jaskinię, niż typowy fort. Ponadto można tam zaobserwować ciekawą szatę naciekową.

Dzieło D-9, ruiny fortu. Po prawej ława strzelecka – stanowisko dla strzelców piechoty

W Forcie IV Janówek zwiedziliśmy dwa schrony pogotowia, koszary, laboratorium amunicyjne oraz prochownię. Obejrzeliśmy szyby od wind amunicyjnych i z zaskoczeniem podziwialiśmy fantazyjne zdobienia koszar. To zupełnie inna budowla niż poprzednio oglądane tego dnia. Był to stary ceglany fort z końca XIX w, bardzo malowniczy na tle drzew. Na zakończenie całej wycieczki tradycyjnie odbyło się ognisko. Około godziny 16.30 pełni wrażeń wróciliśmy do Warszawy.

Fort IV Janówek, wejścia do koszar szyjowych

Warszawa, 26-11-2011
Aleksandra Rostek

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Fortyfikacje zewnętrzne Twierdzy Modlin - część I"

Wycieczka obejmowała zwiedzanie największych i jednych z najlepiej zachowanych fortów zewnętrznych Twierdzy Modlin –

Fortu VII Cybulice, Fortu XII Janowo oraz Fortu XIII Błogosławie

ze szczególnym uwzględnieniem elementów architektury podziemnej.

Twierdza Modlin tw-modlin2

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Królewskie i książęce kościoły Warszawy"

- trasa autorska -

Królewskie i książęce kościoły Warszawy

Przez wieki sfera życia religijnego i politycznego były ze sobą niemal nierozerwalnie połączone. Nie dziwi, zatem fakt, że to właśnie w kościołach miały miejsce ważne fakty historyczne, a Warszawa nie była pod tym względem wyjątkiem. Miasto przeszło długą drogę od przełomu XIII i XIV wieku, kiedy to zostało założone, jako prowincjonalna osada. Z czasem jego ranga wzrosła na tyle, że stało się stolicą księstwa mazowieckiego, a jeszcze później całego kraju.

Na przestrzeni wszystkich tych wieków kościoły warszawskie były świadkami nie tylko modlitw, ale również ważnych wydarzeń historycznych. Warto wspomnieć choćby o koronacjach polskich królów, hołdach lennych czy zaprzysiężeniu Konstytucji 3 maja. Dwie świątynie posiadają doczesne szczątki polskich monarchów.

Należy również wspomnieć, że to właśnie kościoły zachowały najczęściej oryginalne, bardzo cenne wyposażenie. Dzieła sztuki, które były zamawiane przez duchownych lub ofiarowywane przez możnych pochodziły od najlepszych artystów. Z tego też powodu wchodząc do nich możemy obcować z wyrafinowaną sztuką.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Warszawskie baśnie i legendy"

- trasa autorska -

Warszawskie baśnie i legendy

Nieodłącznym elementem historii każdego miasta jest dziedzictwo niematerialne. To właśnie do tej grupy atrakcji turystycznych można zaliczyć mitologię miejską, czyli baśnie, legendy i podania. Odnoszą się one do ważnych, często przełomowych wydarzeń w dziejach miasta, a także do postaci i miejsc. W minionych wiekach właśnie poprzez legendy ludność próbowała wyjaśnić dziwne i niezrozumiałe zjawiska oraz nadać aury tajemniczości i grozy miejscom, które budziły strach, przerażenie lub związane były z tragicznymi wydarzeniami.

Wiele z tych legend przetrwało do dnia dzisiejszego, a w swojej treści przypominają nam o radościach, smutkach, romansach i tragediach, czyli o codzienności ludzi, wśród których podania te powstawały.

Dziś minęły już bezpowrotnie czasy upiorów i demonów, strzyg i bazyliszków, ale czy na pewno ?

Zapraszamy zatem w podróż do krainy baśni i legend starej Warszawy...

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Stare Bielany"

- trasa autorska -

Bielany Bielany

Stare Bielany to malownicza, a zarazem nieznana część Warszawy. Leży zaledwie 15 minut jazdy metrem od ścisłego centrum miasta, a w niektórych miejscach można się poczuć tak, jakby czas się tu zatrzymał. Na niepowtarzalną atmosferę tej dzielnicy składają się przepiękne uliczki, w dużej mierze z oryginalną przedwojenną zabudową. Najstarszym obiektem na trasie jest dawny XVII wieczny kompleks pokamedulski. To właśnie tutaj miał przebywać „brat Jerzy”, czyli Michał Wołodyjowski.

Nie da się przejść przez Bielany nie wchodząc do lasów. Są one nie tylko ostoją dla zwierząt, ale i miejscem spacerów Warszawiaków. Wchodząc w nie można zapomnieć o wielkomiejskim zgiełku. Na trasie naszej wycieczki odwiedziliśmy zarówno Las Bielański jak i Lasek Lindego.

Poznaliśmy również przedwojenne osiedla mieszkaniowe i zobaczyliśmy jedne z niewielu miejsc w Warszawie, gdzie ciągle wieczorami rozbłyskują światła gazowych latarni.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Piwo z Ciechanowa i Święci z Pułtuska"

Browar w Ciechanowie został założony w 1864 r. Przez pierwsze miesiące swojego istnienia należał do rodziny Wilichów. W latach 1864-1875 przeszedł na własność rodziny Żebrowskich, która następnie odsprzedała go warszawskiemu przemysłowcowi i piwowarowi szkockiego pochodzenia Karolowi Machlejdowi. Z czasem wspólnikiem Machlejda został Maurycy Blumenthal. Obaj współwłaściciele zbudowali nowoczesny zakład, który rozbudowywano do końca lat 90. XIX wieku. Nosił on wówczas nazwę Browar Gambrinus. W 2004 roku browar w Ciechanowie przyjął nazwę Browar Ciechanów, w 2007 roku zmienił ją na Browar Ciechan.

Piwo z Ciechanowa

Obecnie browar produkuje następujące piwa marki Ciechan: MOCNE, MIODOWE, WYBORNE, PSZENICZNE, PORTER, STOUT

Wybrane nagrody i wyróżnienia:

2009: Ciechan Miodowe - Laur Województwa Mazowieckiego 2008

2010: Piwo Roku 2009 dla Ciechana Miodowego według Bractwa Piwnego

03.12.2008 - CIECHAN PORTER ZOSTAŁ WPISANY PRZEZ MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI NA LISTĘ PRODUKTÓW TRADYCYJNYCH

W trakcie wycieczki:

  • zwiedzimy Browar Ciechan
  • skosztujemy tradycyjne piwa z Ciechanowa
  • poznamy "tajemniczych świętych" z Pułtuska

Święci z Pułtuska

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Piwo z Ciechanowa i romantyzm lub odwrotnie."

w programie: Browar Ciechan + degustacja oraz Muzeum Romantyzmu w Opinogórze

Zabytek

Ciechanów Ciechanów

Browar w Ciechanowie został założony w 1864 r. Przez pierwsze miesiące swojego istnienia należał do rodziny Wilichów. W latach 1864-1875 przeszedł na własność rodziny Żebrowskich, która następnie odsprzedała go warszawskiemu przemysłowcowi i piwowarowi szkockiego pochodzenia Karolowi Machlejdowi. Z czasem wspólnikiem Machlejda został Maurycy Blumenthal. Obaj współwłaściciele zbudowali nowoczesny zakład, który rozbudowywano do końca lat 90. XIX wieku. Nosił on wówczas nazwę Browar Gambrinus. W 2004 roku browar w Ciechanowie przyjął nazwę Browar Ciechanów, w 2007 roku zmienił ją na Browar Ciechan.

Obecnie browar produkuje następujące piwa marki Ciechan: MOCNE, MIODOWE, WYBORNE, PSZENICZNE, PORTER, STOUT

Wybrane nagrody i wyróżnienia:

2009: Ciechan Miodowe - Laur Województwa Mazowieckiego 2008

2010: Piwo Roku 2009 dla Ciechana Miodowego według Bractwa Piwnego

************************************************************************************************************************************

Ciechanów

Opinogóra - W miejscowości znajduje się niewielki neogotycki pałac Krasińskich, zbudowany w 1843 przez gen. Wincentego Krasińskiego, ojca poety Zygmunta, który był siedzibą ordynacji opinogórskiej. W podziemiach pobliskiego kościoła znajdują się groby członków rodziny, w tym również poety. W dworze obecnie znajduje się muzeum romantyzmu.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Podziemia Twierdzy Modlin"

Frekwencja na tej wycieczce przeszła nasze najśmielsze oczekiwania, ale i dała dużo radości, wynikającej z dwóch aspektów, że są turyści, którzy mają podobną pasję jak my, turyści, dla których liczy się to, aby dzień spędzić w miłej, rodzinnej atmosferze – przy okazji zwiedzania i krajoznawstwa. Drugą radością było zainteresowanie tematyką fortyfikacyjną i podziemiami oraz smutnym i niepewnym losem tej jednej z największych europejskich twierdz.

Zatem wycieczka odbyła się w dwóch terminach: sobotnim – pogodnym i upalnym oraz niedzielnym – upalnym i deszczowym. Nie wpłynęło to jednak w żaden sposób na realizację programu, zarówno części historycznej – spacer po Twierdzy, jak i podziemnej – zwiedzanie chodników minerskich, a co najważniejsze, ani upał, ani deszcz nie przeszkodziły w ognisku oraz „piwaku” (tylko kierowcy byli nieco pokrzywdzeni).

Tak oto za nami pierwsza wycieczka poza-warszawska z cyklu „Tajemnice Mazowsza”. Wszyscy rozstaliśmy się z nadzieją na rychłe spotkanie i kolejny wyjazd tym razem „w Polskę”.

tekst: A. Ponikiewski, fot. R. Robaszewski

Twierdza Modlin Twierdza Modlin

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Legia Warszawa na EURO 2012"

Legia

W związku ze zbliżającymi się EURO 2012 tym razem proponujemy coś dla miłośników sportu, a w szczególności piłki nożnej ! Ponad 90 lat historii Klubu na jednej wycieczce ! Specjalnie dla nas po kompleksie Legii Warszawa oprowadzał będzie Pan Wojciech Hadaj - komentator meczów Legii.

W programie wycieczki:

  • Muzeum Legii - setki unikatowych eksponatów – pamiątkowe puchary, proporczyki, bilety, plakaty, a także koszulki i buty, w których grały największe gwiazdy zespołu z Łazienkowskiej oraz mnóstwo niezwykłych przedmiotów związanych z klubem i starym stadionem. Jedna z ekspozycji poświęcona jest popularnemu „Kace” - Kazimierzowi Deynie, wielkiej legendzie polskiego i światowego futbolu,
  • fragment kompleksu sportowego przy ul. Łazienkowskiej w tym m.in. nowy stadion.

Zapraszamy - dla każdego kibica będzie to wspaniała podróż przez historię i współczesność klubu !!!

Kaziemierz Górski

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Zajezdnia Tramwajowa Praga"

- zabytek techniki z 1925 roku -

Praga Praga Praga

Zakład Eksploatacji Tramwajów R-2 "Praga" to przelotowa zajezdnia tramwajowa położona przy ulicy Kawęczyńskiej na Pradze Północ. Jest to też jedyna zajezdnia tramwajowa po prawej stronie Wisły.

Zajezdnia została zbudowana w latach 1923-1925. 1 marca 1925 roku uroczyście oddano do eksploatacji halę zajezdni o długości 158,3 m i szerokości 56 m, mogącą pomieścić 212 wagonów tramwajowych. Hala posiadała 15 torów, natomiast wjazd odbywał się od ulicy Kawęczyńskiej, na zachód od hali zajezdni.

24 września 1939 roku na teren obok zajezdni spadły niemieckie bomby, sama zajezdnia szczęśliwie uniknęła poważnych zniszczeń. Podczas okupacji pracowników zajezdni dotykały represje, aresztowania, a nawet rozstrzelania. 1 sierpnia 1944 roku hitlerowcy zażądali wstrzymania ruchu tramwajowego na mostach. Zajezdnia została zaminowana i wysadzona w powietrze przez wycofujących się hitlerowców.

We wrześniu 1944 r. Praga została oswobodzona. 14 września rozpoczęto odbudowę zajezdni. Pierwsze miesiące były bardzo trudne – z braku odpowiednich narzędzi gruz przenoszono gołymi rękami, a jedyną zapłatą dla ludzi odbudowujących zajezdnię był talerz ciepłej zupy. W maju 1945 roku odbudowano podstację "Praga" zmieniając jej nazwę na "Kawęczyńska". Pomimo ogromnych trudności w odbudowie 20 czerwca z praskiej zajezdni ruszył pierwszy po wojnie tramwaj. W 1946 roku zbudowano tymczasową halę na 16 wagonów. Hala zajezdni została odbudowana w 1949 była jednak mniejsza o 70 stanowisk niż przed wojną.

W 1964 roku zajezdnia otrzymała oznaczenie "R-2". Modernizację ukończono w 1966 roku, zwiększając pojemność zajezdni o 30 wagonów.

W końcu grudnia 1995 roku do zajezdni dostarczono pierwszy polski tramwaj niskopodłogowy – Konstal 112N. W 1997 r. z powodu zwarcia w jednym z wagonów spłonęła część dachu hali. Odbudowano go w 2000 roku. W tym samym roku zlikwidowano linię tramwajową w ciągu Ząbkowska-Kawęczyńska i wjazd od zachodu. Obecnie wjazd możliwy jest tylko ze wschodu od alei Tysiąclecia

W 2005 roku zajezdnia obchodziła 80-lecie istnienia, natomiast 2 lutego 2007 r. podjęto decyzję nr 105/2007 o wpisaniu zajezdni do rejestru zabytków pod nr A-732.

Na terenie zajezdni znajduje się gong alarmowy wykonany z niewybuchu z czasów II wojny światowej. Jest on umocowany na rosyjskiej szynie kolejowej z końca XIX wieku.
Przy bramie wjazdowej do zajezdni znajduje się figura świętego Krzysztofa – patrona prowadzących pojazdy. Figura jest oszklona i oświetlona w nocy.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Elektrociepłownia Żerań"

EC Żerań to druga co do wielkości, pod względem wytwarzanego ciepła, po Elektrociepłowni Siekierki, elektrownia w Warszawie oddana do użytku w 1954 roku.

Po II wojnie światowej zapadła decyzja o budowie elektrociepłowni na Żeraniu. Wobec braku doświadczeń w tej dziedzinie skorzystano z dokumentacji i urządzeń z ZSRR. 21 lipca 1954 roku ruszyła pierwsza turbina, a w latach 1956-1961 dostawą energii cieplnej objęto pierwsze osiedla na Pradze, część Śródmieścia i Żoliborz.

Elektrociepłownia dysponuje mocą cieplną 1561 MW i elektryczną 350 MW. Podstawowym paliwem jest tu węgiel kamienny.

Po modernizacji w latach 1997 i 2001 włączono do eksploatacji dwa ekologiczne kotły fluidalne, zwiększające efektywność produkcji i redukujące emisję pyłu, tlenków siarki i azotu, bez konieczności budowy instalacji zewnętrznych.

Na Żeraniu spalana jest również biomasa, a co to oznacza - dowiedzą się Państwo w czasie wycieczki.

Żerań Żerań 

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Zakład Unieszkodliwiania Stałych Odpadów Komunalnych"

„Na Wojtusia z popielnika Iskiereczka mruga,
choć opowiem ci bajeczkę...”

Jaka bajeczka??? Iskiereczka rzeczywiście mruga, ale w ogromnym Piecu, budząc fascynacje i zaciekawienie. Kiedyś Iskiereczka chroniła ludzi przed zimnem i dzikimi zwierzętami, dziś dzięki najnowocześniejszej technologii utylizuje odpady „wyprodukowane” przez nas samych. To co powszechnie uważa się za odpady trafia do naszych koszy, dalej do śmietników skąd wywożone są na wysypiska lub Zakładów Unieszkodliwiania Szkodliwych Odpadów Komunalnych. Człowiek nie zdaje sobie sprawy z tego co ludzie uważają za odpady i jakie kurioza można znaleźć w zakładzie utylizacji.

Tym razem wybraliśmy się na zwiedzanie czynnego ZUSOK-u na Targówku. Z zewnątrz zakład wygląda jak każdy inny – budynki, kominy, linie technologiczne itd. Zanim jednak nasze odpady trafią ostatecznie do Wielkiego Pieca przechodzą przez kilka etapów sortowania. Sortowanie pozwala podzielić odpady na szkło, plastik, metal, biomasę i „pozostałe” (papier, szmaty itp.), które ostatecznie zostaną pochłonięte przez Wielki Piec. Mieliśmy okazję obejrzeć niektóre z tych etapów – najwięcej emocji wzbudził dźwig-chwytak przenoszący ogromne porcje odpadów dostarczanych w trybie ciągłym przez cały dzień oraz Wielki Piec, do którego mogliśmy zajrzeć do środka podczas procesu spalania odpadów (i tam znaleźliśmy naszą Iskierkę, a właściwie Iskrę).

Dziś ZUSOK na Targówku jest jednym z najnowocześniejszych zakładów. Komin Wielkiego Pieca wyposażony jest w liczne filtry zabezpieczające emisję szkodliwych pyłów do atmosfery. Pozostałości po spalaniu przetwarzane są na żużel (wykorzystany przy budowy dróg) i popiół (wykorzystywany do produkcji pasz). Trzeba przyznać, że aromaty poszczególnych sekcji ZUSOK nigdy nie znajdą się w gamie zapachów sieci Sephora, ale komin Wielkiego Pieca wydycha z siebie jedynie bezwonną, oczyszczoną parę.

To była prawdziwa wyprawa dla Twardzieli. Uczestnicy zwiedzania zaproponowali wersję extreme tej wycieczki - środek lata przy temperaturze powietrza powyżej 30°C.

tekst: Agnieszka Ponikiewska, kwiecień 2011r.
foto: Rajmund Robaszewski

Zakład Unieszkodliwiania Stałych Odpadów Komunalnych Zakład Unieszkodliwiania Stałych Odpadów Komunalnych

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Wagonownia Szczęśliwice"

„Stoi na stacji lokomotywa

Ciężka, ogromna i pot z niej spływa -

Tłusta oliwa.”

Wiedział, Julian Tuwim, co pisze, opiewając w wierszu „Lokomotywa” trud i znój kolejowego życia. Aby nieco przyjrzeć się temu życiu, wybraliśmy się na zwiedzanie Wagonowni Szczęśliwice, na terenie której znajduje się zespół budynków pochodzących z lat 1924-29, stanowiący jedyny w Warszawie autentyczny przedwojenny kompleks budowli kolejowych o wyjątkowych walorach architektonicznych.

Do dziś z zabytkowej materii pozostały zabudowania techniczne, administracyjne, budynek dworca oraz nieistniejącego już Hotelu pod Zegarem.

Tu, na Szczęśliwicach, życie toczy się powoli, jak powoli toczą się koła przestawianych do czyszczenia wagonów. Teren wagonowni jest zamknięty, gdyż funkcjonuje jako czynny zakład - Sekcji Eksploatacji i Utrzymania Wagonów. Jednak dzięki uprzejmości PKP Intercity nasza wycieczka miała niebywałą przyjemność przez moment pooddychać powietrzem tego nietypowego miejsca, dotknąć starych zabudowań czy zajrzeć pod spód wagonu, by przekonać się o złożoności pociągów. Znakomitą atrakcją, dla małych i dużych, okazała się krótka przejażdżka pociągiem PKP Intercity zupełnie „na gapę”, a także wejście do wnętrza lokomotywy manewrowej.

Po Wagonowni Szczęśliwice naszymi przewodnikami byli długoletni pracownicy PKP, którzy z pasją i wielkim zaangażowaniem dzielili się z nami swoją wiedzą techniczną, historyczną oraz ciekawostkami związanymi z kolejnictwem.

Ja już wiem co to jest „wianek” i jak działa zwrotnica. Być może jesienią znów odwiedzimy Szczęśliwice.

tekst: Agnieszka Ponikiewska, 2011r.

Wagonownia Szczęśliwice Wagonownia Szczęśliwice Wagonownia Szczęśliwice Wagonownia Szczęśliwice Wagonownia Szczęśliwice Wagonownia Szczęśliwice

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Podziemia Gmachu Głównego Zarządu Informacji"

Podziemia Gmachu Głównego Zarządu Informacji

Izba Pamięci Ofiar Terroru Komunistycznego (obecnie siedziba Służby Kontrwywiadu WP) - zgromadzono w niej eksponaty i tablice informacyjne o czasach stalinowskich, z czasów kiedy w gmachu przy ul. Oczki 2 żołnierze, prokuratorzy i sędziowie Głównego Zarządu Informacji bestialsko katowali i niejednokrotnie mordowali polskich patriotów. Izba została otwarta w 2006r.

Izba znajduje się w autentycznych celach więziennych w podziemiach budynku.

 

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

Fabryka Ciągników w Ursusie

W chłodny styczniowy dzień wybraliśmy się do Fabryki Ciągników Ursus. Przywitał nas Pan Kazimierz Okraszewski - długoletni pracownik, który z żyty jest z Ursusem, bo w zakładzie pracuje od zawsze, a dziś jest opiekunem Muzeum Historii Ursusa. Zanim w Ursusie zaczęto produkować ciągniki, zakłady przebyły długą drogę innowacji technologicznych z przełomu XIX i XX wieku. W 1893 r. zostaje założone, przez czterech warszawskich inżynierów, przy ulicy Siennej „Przemysłowe Towarzystwo Udziałowe”. Inżynierowie zainwestowali posagi swoich córek (w sumie mieli ich siedem), co pozwoliło na produkcję armatury dla przemysłu spożywczego i gorzelnianego. Rozszerzenie produkcji o silniki spalinowe oraz wprowadzenie znaku URSUS nastąpiło w roku 1907. Ale dopiero w roku 1922 z „Fabryki Silników i Traktorów URSUS - S.A.” wyjeżdża pierwszy polski traktor zwany ciągówką. W 2012 roku minie 90 lat od tego przełomowego wydarzenia przemysłowego.

Zwiedzanie rozpoczęliśmy od hali montażowej przy ulicy Posag 7 Panien, gdzie krok po kroku mogliśmy obejrzeć składanie ciągników marki Ursus. Nawet nielicznie przybyłe na zwiedzanie Białogłowy były zainteresowane szczegółami technicznymi i jako pierwsze miałyśmy okazję wsiąść do nowo złożonej maszyny. To nie bywałe, że mamy tak znakomite traktory, a jednak produkcja ich spada. Pewnie z powodu ceny, która nie jest niska, ale obecna ich jakość wsparta jest na zagranicznych podzespołach - jakich?, niestety, ale nie byłam w stanie już spamiętać tych skomplikowanych nazw. No i ta czerwień! Białogłowy stwierdziły, że szkoda takiego eleganta puszczać w pole. Bo jak na maszynę do prac polowych, to całkiem ładnie i składnie wygląda. Kolejnym punktem zwiedzania było Muzeum Historii Ursusa, gdzie podziwialiśmy prababki i pradziadków obecnych „elegantów” współczesnej techniki, medale i puchary z licznych targów międzynarodowych oraz księgi pamiątkowe z zabytkowymi już wpisami z lat 50-tych i 60-tych XX wieku.

Pan Kazimierz był tak uprzejmy, że zabrał nas dodatkowo na ulicę Traktorzystów, gdzie znajdują się zabytkowe zabudowania z początku XX wieku. Wprawdzie nie można było wejść do tych obiektów, bo dziś znajdują się w rękach innych właścicieli, ale mogliśmy poznać ich architekturę i przede wszystkim kulturę. I tak na naszej drodze pojawiło się Kino zakładowe, Odlewnia aluminium, Odlewnia żeliwa oraz inne budynki przemysłowe (w tym hale). Wizyta w Fabryce pozwoliła poznać jej bogatą historię, a także uświadomić sobie jak niegdyś wielki był to zakład, ile zatrudniał w przeszłości pracowników oraz jaki potencjał został sprzedany i może nieco zatracony.

Dziś Ursus sp. z o.o. to niewielki, przemysłowy zakład produkcyjny, który miejmy nadzieję będzie nadal kultywował tradycje i historię XIX-wiecznego przemysłu w Polsce.

tekst: Agnieszka Ponikiewska, 2011r.

fot. Rajmund Robaszewski fot. Rajmund Robaszewski

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Klasztor Urszulanek i Izba Pamięci Jana Pawła II"

Klasztor Urszulanek i Izba Pamięci Jana Pawła II

Dom Generalny Zgromadzenia Sióstr Urszulanek Serca Jezusa Konającego znajdujący się na warszawskim Powiślu to miejsce na co dzień niedostępne, a zarazem niezwykłe. Niedostępne jak większość funkcjonujących klasztorów, a niezwykłe dzięki osobie Papieża Polaka. Z tego właśnie warszawskiego domu kard. Wojtyła wyjeżdżał na konklawe w 1978 r. Później jako papież mówił, że właściwie to urszulanki szare wypuściły go z Polski, z domu przy ulicy Wiślanej, i wypuściły go tak, że już nie wrócił...

Dom urszulanek szarych wielokrotnie gościł Karola Wojtyłę, który zatrzymywał się tu podczas pobytów w Warszawie.Dziś urszulanki tworzą tutaj Muzeum Papieża Polaka - jedyne w Warszawie i jedno z dwóch w Polsce.

Do legendy klasztoru przeszła już opowieść, jak to jeden z chłopców przedszkola prowadzonego przy klasztorze Urszulanek spotkał kard. Wojtyłę na schodach, szarpnął go za sutannę i powiedział: „Księdzu, zawiąż mi buta!”. A Kardynał odstawił teczkę, schylił się, zawiązał dziecku sznurówki, po czym wyszedł z klasztoru.

Dom Zakonny na Wiślanej, kryje wiele pamiątek związanych bezpośrednio z kardynałem Wojtyłą, o których opowiadają siostry pamiętające najważniejszego z gości klasztoru. Opowieści te przeplatane anegdotami i osobistymi wspomnieniami pozwalają "przenieść się w czasie" i przez chwilę poczuć obecność Karola Wotyły.

Zapraszamy zatem na sentymentalną podróż szlakiem Kardynała Karola Wojtyły.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnice Warszawy i Mazowsza"

"Złoto, monety i twarda waluta - warszawskie banki"

- trasa autorska -

Złoto, monety i twarda waluta - warszawskie banki

Trasa, która przybliża uczestnikom obiekty bankowe z XIX i XX wieku w Centrum Warszawy.
Chcesz wiedzieć gdzie była Kasa Przemysłowców Warszawskich, Bank Państwa, Towarzystwo Kredytowe Ziemskie i inne? Chcesz wiedzieć, dlaczego złoty był wart 30 groszy a za 10 złotych płacono półtora rubla srebrem? Jeżeli tak zapraszamy na wycieczkę "Złoto, monety i twarda waluta - warszawskie banki".

 Złoto, monety i twarda waluta - warszawskie banki

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnicza Polska"

"Piastowski Śląsk i Czeskie Morawy"

Kolumna Świętej Trójcy w Ołomuńcu - obiekt z Listy UNESCO

Zapraszamy na czterodniową wycieczkę po Śląsku, w trakcie której na terenie zabytkowej fabryki wykorzystującej czynną linię technologiczną z lat 30. XX wieku poznamy historię słynnych zapałek z „czarnym kotem”.

Zwiedzimy zabytki bielskiej starówki, a w wśród nich te zasługujące na szczególną uwagę: dawną Rezydencją Piastów Cieszyńskich i wzorowany na wiedeńskiej Operze Komicznej gmach Teatru oraz jedyny w Polsce pomnik Marcina Lutra i "witraż obfitości".

Podczas gry miejskiej "Cieszyn Challenge" zapoznamy się z najważniejszymi zabytkami Cieszyna m. in. romańską rotundą św. Mikołaja z XI/XII w. - najstarszą świątynią na Śląsku, ruinami zamku piastowskiego, czy Pałacem Karola Habsburga.

Nie zabraknie także Wisły - miasta Adama Małysza.

Nasza wycieczka ze Śląska przeniesie się na Morawy w Czechach, a tam: Teplice nad Bečvou - jedno z najsłynniejszym uzdrowisk morawskich z niepowtarzalnymi Jaskiniami Aragonitowymi i Ołomuniec - drugi, po centrum Pragi, największy zespół zabytkowy w Czechach, gdzie nad rynkiem góruje Kolumna Trójcy Przenajświętszej wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO - od kilku stuleci symbol Ołomuńca.

Te i wiele innych atrakcji zakończy degustacja zimnego piwa po zwiedzaniu Browaru Książąt Pszczyńskich zwanych współcześnie Browarami Tyskimi.

Muzeum Zapałek na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego

Nacieki aragonitowe w Zbraszowskich Aragonitowych Jaskiniach

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnicza Polska"

"Zamki, skałki, jaskinie i sztolnie"

- Jura Krakowsko - Częstochowska -
- Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego -

Zamek w Olsztynie

Zapraszamy na wycieczkę na Jurę Krakowsko - Częstochowską - krainę średniowiecznych warowni zwanych "Orlimi Gniazdami" oraz wapiennych skałek i jaskiń stanowiących najbardziej charakterystyczny element jurajskiego krajobrazu.

Jak przystało na cykl "Tajemnicza Polska" poza "kultowymi" atrakcjami regionu zobaczymy również miejsca rzadziej odwiedzane i mało znane.

Odwiedzimy ponadto wybrane obiekty na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego

Oczywiście nie zabraknie także naszej specjalności, czyli JASKIŃ I PODZIEMI!

Sztolnia Czarnego Pstrąga

Przed wejściem do jaskini w okolicach Olsztyna...

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

„Tajemnicza Polska”

"Roztocze - W krainie dzikiego konia"

Roztocze - W krainie dzikiego konia

Roztocze to kraina geograficzna łącząca Wyżynę Lubelską z Podolem. Jest to wąski pas wzniesień o długości około 180 km, przebiegający z północnego zachodu, od Kraśnika, na południowy wschód do Lwowa. Głównymi walorami tego regionu jest przyroda, dla której ochrony utworzono Roztoczański Park Narodowy - miejsce, gdzie do dziś żyją na wolności koniki polskie - potomkowie dzikich tarpanów. To właśnie na Roztoczu możemy posłuchać słynnych „szumów” w nurcie rzek Tanew, Sopot, czy Jeleń. Sercem krainy jest miejscowość Zwierzyniec, założona przez jeden z najznamienitszych polskich rodów - Zamojskich, którzy przenieśli tu zarząd swojej ordynacji w XIX w, wnosząc wiele budowli, których świetność możemy nadal podziwiać. Roztocze to wreszcie tygiel kulturowy - tzw. „Polska egzotyczna” - region kształtowany od pokoleń przez wyznawców różnych religii: żydów, katolików i prawosławnych. Świątynie różnych wyznań w obrębie jednej miejscowości nie są tu rzadkością.

"Szumy" - fot. TTPiK

Wszystko to sprawia, że obszar ten możnaby uznać, za jeden z najbardziej atrakcyjnych turystycznie rejonów Polski... lecz faktycznie wciąż pozostaje on „czarną dziurą” na mapie turystycznej kraju - regionem, do którego docierają nieliczni odwiedzający.

Może właśnie w tym spokoju i pustce tkwi Roztocza czar?

"Konik Polski w Roztoczańskim Parku Narodowym" - fot. W.Surowiecki

PROGRAM WYCIECZKI

1 Dzień
Zamość - „perła renesansu” (zwiedzanie miasta i twierdzy w obrębie wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO, podziemna trasa turystyczna („Nadszaniec”),
Szczebrzeszyn - Pomnik Chrząszcza
Zwierzyniec - dawna siedziba Ordynacji Zamojskich (Kościół na Wodzie, Pomnik Szarańczy, budynki Zarządu Ordynacji, Pałac Plenipotenta, „psi cmentarz”, zabudowania dawnego Browaru)

2 Dzień
Roztoczański Park Narodowy - Muzeum Przyrodnicze, spacer ścieżką przyrodniczą na Bukową Górę, Stawy Echo - rezerwat pokazowy konika polskiego.
Guciów - skansen „Zagroda Guciów”, produkty rzemiosła regionalnego, miody, nalewki, wędliny i tajemniczy „Oddech Wąwozu”
Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej - spacer „Szlakiem Szumów” - wodospady na rzece Sopot.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnicza Polska"

"Iwangorod - Twierdza Dęblin"

- w programie: Cytadela twierdzy dęblińskiej + Fort II Mierzwiączka, Maciejowice (Bitwa pod Maciejowicami - Insurekcja Kościuszkowska), Wilga (walki o Przyczółek Warecko - Magnuszewski, Pomnik Saperów)

Twierdza Dęblin

RELACJA Z WYCIECZKI AUTORSTWA ALEKSANDRY ROSTEK DOSTĘPNA JEST NA DOLE STRONY

TWIERDZA DĘBLIN + FORT II MIERZWIĄCZKA - Budowę twierdzy rozpoczęto wkrótce po klęsce powstania listopadowego. Prócz zadań obronnych, miała ona podobnie jak Cytadela Aleksandrowska w Warszawie pełnić funkcje policyjne. Prace budowlane prowadzono od 1832 roku i kontynuowano je do roku 1847. W efekcie powstała położona na prawym brzegu Wisły twierdza bastionowa o narysie pięciobocznym. Wnętrze twierdzy wypełniały liczne obiekty zaplecza, przede wszystkim potężny gmach koszarowy o długości około 1500 metrów, magazyny i cerkiew. Twierdza i miasto Dęblin nosiły w tym czasie nazwę Iwangorod – od imienia namiestnika Królestwa, Iwana Paskiewicza.

Fort Mierzwiączka

WILGA - W rejonie Skurczy w okresie od 12 do 15 sierpnia 1944 roku w celu ułatwienia komunikacji zaplecza wojskowego z Przyczółkiem Warecko-Magnuszewskim saperzy I Armii Wojska Polskiego zbudowali przez Wisłę most kombinowany na podporach stałych i pływających, nazywany przez żołnierzy radzieckich „mostem polskim”. 18 i 19 sierpnia zamieniono część pływającą na stałą. Było to pierwsze tego rodzaju dzieło polskich saperów. Dla uczczenia tego wydarzenia wzniesiono nad Wisłą w 1956 roku Pomnik Sapera, zastąpiony w 1978 roku przez Pomnik I Armii Wojska Polskiego.

Pomnik I Armii WP

BITWA POD MACIEJOWICAMI – bitwa stoczona 10 października 1794 pod Maciejowicami, w okolicy Garwolina na południowym Mazowszu pomiędzy wojskami polskimi dowodzonymi przez gen. Tadeusza Kościuszkę a wojskami rosyjskimi pod dowództwem gen. Iwana Fersena. Bezpośrednią przyczyną bitwy była próba niedopuszczenia przez wojska polskie do połączenia się dwóch dużych korpusów rosyjskich - gen. Suworowa i gen. Fersena. W wyniku przegranej dla Polaków bitwy do niewoli dostał się ranny naczelnik insurekcji – Tadeusz Kościuszko.

Pomnik na polach Bitwy pod Maciejowicami

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnicza Polska"

"Niemieckie kwatery z czasów II wojny światowej na Mazurach"

Kwatera Główna Niemieckich Wojsk Lądowych (OKH) w Mamerkach.

Kwatera Główna Niemieckich Wojsk Lądowych (OKH) w Mamerkach.

Znajduje się tu jeden z najlepiej zachowanych w Polsce kompleks niezniszczonych bunkrów niemieckich z okresu II wojny światowej. W latach 1940-1944 zbudowano dla potrzeb 40 najwyższych generałów i feldmarszałków, 1500 oficerów i żołnierzy Wehrmachtu około 250 obiektów, w tym 30 schronów żelbetonowych, które niezniszczone zachowały się do naszych czasów. W skład kompleksu wchodzi bunkier „gigant”, którego ściany i stropy mają grubość 7 metrów. W bunkrze tego typu mieszkał podczas wojny Adolf Hitler. Korytarze i wnętrza schronów są niezniszczone i dostępne dla turystów. Zachowały się zejścia do kanałów oraz cały kanał techniczny łączący bunkry numer 28 i 30. Niemcy nie zdążyli wysadzić schronów, zostały one opuszczone bez walki przez wojska Wehrmachtu w styczniu 1945.

Kwatera Reischfürera SS i policji Heinricha Himmlera w Pozezdrzu

Kwatera Reischfürera SS i policji Heinricha Himmlera w Pozezdrzu

W pobliskim lesie znajdują sie bunkry byłej kwatery Heinricha Himmlera, (występowała pod kryptonimem "Hochwald"), zbudowane w latach 1940-1941, były wykorzystywane w czasie agresji na ZSRR. Teren kwatery otoczony był polem minowym ogrodzonym płotem z siatki i drutu kolczastego. Zakwaterowany był tu batalion policji, który wchodził w skład oddziałów przewidzianych do obrony kwatery Himmlera i OKW w Gierłoży oraz obserwacji trójkąta Kętrzyn - Węgorzewo - Giżycko. 16 września 1944 roku Himmler spotkał się tu z generałem Andriejem Własowem dowódcą Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej. Kwatera ta została opuszczona 20 listopada 1944 roku, 24 stycznia 1945 r. saperzy niemieccy wysadzili ją w powietrze.

Główna kwatera Führera Rzeszy Adolfa Hitlera "Wolfschanze".

Główna kwatera Führera Rzeszy Adolfa Hitlera "Wolfschanze".

W mazurskim lesie, w Gierłoży, znajduje się jedna z najbardziej tajnych wojennych siedzib Hitlera. To warowne miasto bunkrów imponuje rozmiarami, przeraża śladami przeszłości. Budowę Wilczego Szańca, 8 km od Kętrzyna, Hitler rozpoczął w 1940 roku. To właśnie stąd przez 800 dni dowodził Rzeszą. W zamaskowanym miasteczku w lesie mieściło się 200 budynków, schrony, baraki, dwa lotniska, dworzec kolejowy, wodociągi, ciepłownia, a nawet kino, sauna, herbaciarnia i stołówka. Wilczy Szaniec miał skomplikowany system bezpieczeństwa wewnętrznego, kilkukondygnacyjne podziemia i tunele, łączyły się z sąsiednimi bunkrami. W roku 1944 mieszkało tu ponad 2000 osób. Dziś bunkry w ruinie również imponują wymiarami, zwłaszcza żelbetonowe ściany o grubości 6-8 metrów. W lipcu 1944 roku w Wilczym Szańcu miał miejsce najsłynniejszy zamach na faszystowskiego przywódcę. Hitler nie zginął, a wszyscy spiskowcy i ich rodziny zostali zamordowani.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnicza Polska"

"Zabytkowa huta żelaza i Kamienne Grzyby"

obiekt zabytkowy rezerwat-przyrody

ZABYTKOWA HUTA ŻELAZA W CHLEWISKACH

Obiekt obejmuje zespół wielkopiecowy wybudowany przez Francuskie Towarzystwo Metalurgiczne w latach 1882-1892, w którego skład wchodzi wielki piec (produkował 13 t surówki na dobę), trzy prażarki rudy, wieża wyciągowa (tzw. gichtociąg wodny) oraz warsztat mechaniczny. Piec ten działał aż do 1940 r. (produkcję wstrzymali Niemcy) jako ostatni w Europie Środkowej tego typu obiekt pracujący w oparciu o węgiel drzewny. Obecnie oddział Muzeum Techniki w Warszawie.

GŁÓWNE ATRAKCJE HUTY TO:

  • jedyny zabytkowy wielki piec hutniczy opalany węglem drzewnym w Polsce (rzadkość na skalę europejską).
  • urządzenie służące do transportu materiałów wsadowych do wielkiego pieca, mieszczące się w tzw. wieży wyciągowej, która działała dzięki przepompowywaniu wody.

Z górnego pomostu tej wieży wspaniały widok na obiekty zabytkowej huty oraz okolicę.

PAŁAC W CHLEWISKACH

Początki zabudowań w okolicy dzisiejszego kompleksu można datować na początki XII wieku, kiedy to Piotr Dunin, ówczesny właściciel okolicznych dóbr wybudował, zapewne drewniany, gródek obronny. Z czasem właścicielami zostali Odrowążowie, którzy przyjęli nazwisko Chlewiccy. Powstanie zalążka obecnego obiektu datuje się na koniec XV wieku. W 1605 zamek został przebudowany i odnowiony przez Wawrzyńca Chlewickiego. Chlewiccy byli w posiadaniu zamku i okolicznych dóbr do roku 1661. W XVIII wieku właścicielami zamku zostali Józef i Aleksander Podkański, którzy to zapoczątkowali kolejne przebudowy w obiekcie zmieniając jego obronny charakter w rezydencję.

W okolicy głównych budynków znajdują się liczne pozostałości starych murów piwnic, świadczące o niegdysiejszym obronnym przeznaczeniu zamku.

Chlewiska

SKAŁKI PIEKŁO POD NIEKŁANIEM

Skałki te ciągną się na długości około 1 kilometra, a ich wysokość dochodzi do 8 metrów. Przedziwne kształty grzybów, kominów i ambon skały uzyskały na skutek wietrzenia i działalności wiatru, sprawiły to także warstwy kamienia o niejednolitym charakterze.

W obrębie skałek znajdują się 2 niewielkie jaskinie.

Skałki

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnicza Polska"

"Kopalnie komorowe w Bochotnicy"

Kopalnie komorowe w Bochotnicy

Ściana Krystyny i Władysława Pożaryskich to dawny kamieniołom, który zamieszkują wszystkie występujące w Polsce gatunki nietoperzy, to miejsce gdzie można również prześledzić ciekawy profil geologiczny. W dole profilu występuje opoka kredowa łatwa do obróbki i dlatego eksploatowana na budulec. Materiał pozyskiwano podziemną metodą komorową, polegającą na tym, że pozostawiano filary podtrzymujące strop wyrobiska. W warstwach górnych znajduje się ławica piaskowca kredowego zawierająca liczne skamieniałości, wśród których można często napotkać szkielety belemnitów (głowonogów). Wspomniana ściana objęta jest ochroną w formie stanowiska dokumentacyjnego przyrody nieożywionej, przez wojewodę lubelskiego. W sumie w okolicach Bochotnicy znajduje się około 8 nieczynnych kopalni komorowych o długości kilkuset metrów.

W trakcie wycieczki:

  • zwiedzimy wybrane kopalnie komorowe w Bochotnicy
  • odwiedzimy Kazimierz Dolny
  • poznamy "TRAGICZNE HISTORIE KAMIENIC KAZIMIERSKICH"
  • poszukamy skamieniałości zwierząt wodnych żyjących w odległych okresach geologicznych

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnicza Polska"

"Wyprawa do wnętrza ziemi"

Wyprawa do wnętrza ziemii Wyprawa do wnętrza ziemi

Jeśli lubisz poznawać miejsca niedostępne dla "zwykłego" turysty...

Jeśli lubisz dreszcz emocji...

Jeśli Twoja ciekawość turystyczna wychodzi poza "standardowe" trasy i obiekty krajoznawcze...

... POZNAJ PRZYRODĘ JASKIŃ JURY KRAKOWSKO - CZĘSTOCHOWSKIEJ.

 

W PROGRAMIE:

NIEUDOSTĘPNIONE TURYSTYCZNIE

JASKINIE OKOLIC OLSZYNA k. CZĘSTOCHOWY

JASKINIE OKOLIC OGRODZIEŃCA

ORAZ

ZAMKI "SZLAKU ORLICH GNIAZD"

OGNISKO I "PIWAK" TURYSTYCZNY

Wyprawa do wnętrza ziemi

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnicza Polska"

"Podziemne Góry Świętokrzyskie"

podziemne-gory-swietokrzyskie podziemne-gory-swietokrzyskie

 

Jeśli lubisz poznawać miejsca niedostępne dla "zwykłego" turysty...

Jeśli lubisz dreszcz emocji...

Jeśli Twoja ciekawość turystyczna wychodzi poza "standardowe" trasy i obiekty krajoznawcze...

... POZNAJ GÓRY ŚWIĘTOKRZYSKIE OD WEWNĄTRZ.

W PROGRAMIE:

podziemne-gory-swietokrzyskie

NIEUDOSTĘPNIONE TURYSTYCZNIE NIECZYNNE KOPALNIE RUD MIEDZI
JASKINIA ZBÓJECKA W ŁAGOWIE
DAWNY KAMIENIOŁOM DOLOMITÓW - MIEJSCE WYSTĘPOWANIA "SZCZOTEK KALCYTOWYCH"
LEGENDY I TAJEMNICE KRÓLEWSKIEGO ZAMKU W CHĘCINACH

Jaskinie Gór Świętokrzyskich - wyprawa eksploracyjna

Jaskinie Gór Świętokrzyskich - wyprawa eksploracyjna

Góry Świętokrzyskie powstały w orogenezie kaledońskiej. Pod koniec kambru (około 500 milionów lat temu) miały miejsce ruchy górotwórcze nazwane sandomierskimi, które spowodowały sfałdowanie skał osadzonych w morzu i wydźwignięcie ich nad jego powierzchnię. Pozostałością tych zjawisk jest, przykładowo, wąwóz Chojnów Dół we wsi Kędziorka na południe od Łagowa.

Góry Świętokrzyskie są obszarem wyjątkowym w skali europejskiej. Występują w nich skały i skamieniałości wszystkich okresów w dziejach Ziemi. Można tu obserwować skały różnego wieku, przykłady rozmaitych środowisk powstawania skał, procesy geologiczne formujące rzeźbę powierzchni ziemi oraz pozostałości po eksploatacji żelaza, miedzi, i ołowiu. W Górach Świętokrzyskich w Krzemionkach Opatowskich znajduje się również najstarsza na ziemiach polskich, neolityczna podziemna kopalnia krzemienia pasiastego.

podziemne-gory-swietokrzyskie

Dnia 8 października 2011 r. miałam okazję zwiedzić w Górach Świętokrzyskich nieczynną już Sztolnię Zofia (715,5 m dł.) na górze Miedziance, Jaskinię Psią (16,5 m dł.) i Jaskinię Zbójecką w Łagowie (200 m dł.). Są to jaskinie krasowe, czyli wydrążone przez wodę zawierającą dwutlenek węgla. Wycieczkę zorganizowało oczywiście TTPiK. Naszymi przewodnikami byli Agnieszka Ponikiewska, Sergiusz Borecki i Mieszko Janiszek.

podziemne-gory-swietokrzyskie

Sztolnia Zofia jest tylko częściowo wykuta sztucznie przez człowieka. Pierwotnie istniała tam niewielka jaskinia, do której dokuto kilka głębszych chodników. Wydobywano w niej miedź i ołów. Miedzianka (354 m.n.p.m., szczyt na zachodnim krańcu Grzbietu Chęcińskiego) została uwieczniona w literaturze. Dawna kopalnia posłużyła pisarzowi Edmundowi Niziurskiemu za tło w powieści pt. "Księga Urwisów". Na jej podstawie w 1954 roku został nakręcony film pt. „Tajemnica dzikiego szybu”. Właśnie w tym filmie uchwycono moment zalewania kopalni przez wodę. Do kopalni prowadzą dwa wejścia. Korytarze są dobrze zachowane, przetrwały nawet zabytkowe elementy zabezpieczające korytarze. Najniższe najbardziej rozległe poziomy sztolni na Miedziance są obecnie zalane wodą, ale poziomy pierwszy i drugi można zwiedzać.

Podczas eksploracji należy cały czas uważać na głowę i patrzeć pod nogi, żeby nie wpaść do Szybu Studenta (40 metrów głębokości) lub innych szybów zalanych wodą. Do Sztolni powinno się wchodzić w kasku i kaloszach – błoto jest wszędzie i bardzo dobrze lepi się do ubrań oraz butów, czego dowodem jest zdjęcie na rys.1. Należy zabrać ze sobą przynajmniej dwa źródła światła (latarki czołówki, a nie świece lub zapałki!), na wypadek gdyby jedno z nich zawiodło. Trzeba zdawać sobie sprawę z tego, że ciemność, która otacza nas w podziemiach jest absolutna i nie występują w niej szarości i cienie, które uważamy za ciemność przebywając w mieście, ale w których jednak jesteśmy w stanie coś zobaczyć. Ciemność w głębi jaskini jest głęboka i całkowita. Nie widać w niej niczego, a człowiek natychmiast traci orientację odnośnie swojego położenia.

podziemne-gory-swietokrzyskie

Na drugim poziomie kopalni korytarze są dość szerokie, ale trzeba iść lekko pochylonym. Podczas przechodzenia przez węższe odcinki trasy należy uważać, aby nie potrącić specjalnych belek podtrzymujących osypujące się kamienie i odłamki skalne. Na ścianach sztolni można obserwować mineralizację kruszcową w postaci żył malachitu i azurytu. Na skałach osiadają kropelki wody, ponieważ na Miedziance jest bardzo wilgotno. W tych obiektach stwierdzono występowanie około 10 gatunków nietoperzy. Na poziomie górnym jest o wiele ciaśniej. Podczas schodzenia z powrotem na poziom drugi trzeba uważać na luźno leżące kamienie, żwir i glinę pokrywające strome zejście. Obok Sztolni Zofia znajdują się także Sztolnia Teresa (bardzo niebezpieczna, dostępna tylko ze sprzętem) oraz mała Jaskinia Psia.

podziemne-gory-swietokrzyskie

Ostatnim obiektem zwiedzanym przeze mnie w Górach Świętokrzyskich była Jaskinia Zbójecka. Jest to inna jaskinia niż dwie pozostałe – wewnątrz jest w miarę sucho, lecz poza dwoma początkowymi obszernymi salami jest tak ciasno, że ledwo można się przecisnąć. W małych grupach, po kolei, staraliśmy się wejść przez zacisk (czyli szczelinę, wymagająca czołgania się i przeciskania) w głąb korytarza.

Po przeczołganiu się wąską przerwą pomiędzy dwoma skałami, trzeba przedostać się przez kolejny zacisk do małej salki, pełnej rozmaitych form naciekowych. Jednak w sali było tak mało miejsca, że nawet siedząc musiałam się zgarbić. Przez zacisk należało czołgać się na brzuchu, ponieważ można było zaklinować się w szczelinie, przecinającą środek skały. Później był zjazd na brzuchu, nogami w dół, w głąb jaskini. Tam było jedyne miejsce, gdzie można się było całkowicie wyprostować, ale należało z kolei wciągnąć brzuch, żeby się nie zaklinować. Następnie powoli schodziło się pionową kilkumetrowej głębokości szczeliną w dół. Po pokonaniu tej przeszkody znajdowaliśmy się w sali pełnej odłamków skalnych oderwanych od ścian i leżących na dnie szczeliny. Wracaliśmy tą samą drogą, jednak pierwszy zacisk był dużo trudniejszy do pokonania od wewnątrz niż odwrotnie. Szczęśliwie jednak całej grupie udało się wyjść na zewnątrz. I chociaż najtrudniejsza, to jednak uważam, że właśnie ta ostatnia Jaskinia Zbójecka była najciekawszym obiektem zwiedzonym przeze mnie w Górach Świętokrzyskich.

podziemne-gory-swietokrzyskie8

Niestety jaskinie i sztolnie Gór Świętokrzyskich, powszechnie dostępne i nie chronione są zagrożone ze strony zarówno turystów, jak i okolicznych mieszkańców. Turyści wchodząc do obiektu bez odpowiedniej wiedzy i szacunku dla przyrody, urywają i niszczą tysiącletnie formy naciekowe jaskiń, płoszą zimujące w niej nietoperze. Miejscowi natomiast traktują te obiekty jako prywatne wysypiska i wyrzucając ogromne ilości śmieci, zasypując je. Po jakimś czasie nie da się już wejść do takiej jaskini bez grabi i worków na śmieci. Jeśli jednak ktoś wpadłby na pomysł i zrobił wewnątrz jaskini lub sztolni podziemny, chroniony szlak turystyczny, istniejące i dostępne jeszcze podziemia ocalałyby. Natomiast te zasypane i zniszczone nadal można próbować ratować. Aby odmienić ich los, trzeba zainteresować ludzi eksploracją jaskiń, obserwacją ich wnętrza, nie tylko ze względu na budowę geologiczną i skład chemiczny skał oraz minerałów, ale również pod kątem fauny wykorzystującej podziemne obiekty jako schronienie sezonowe lub całoroczne. Mam nadzieję, że przez kolejne lata ocaleją ciekawe jaskinie i że nie była to moja ostatnia wyprawa.

Aleksandra Rostek
Warszawa, 14-10-2011

 

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnicza Polska"

"Gierek, Babiuch, Jaroszewicz i inni - tajna, letnia rezydencja oraz niemieckie schrony kolejowe "Anlage Mitte"

anlage-mitte01 anlage-mitte02

zespół schronów kolejowych w Jeleniu - fot. A. Ponikiewski

ANLAGE MITTE - W lasach koło Tomaszowa Mazowieckiego znajduje się zespół bunkrów znany jako Anlage Mitte. Obiekty zostały wybudowane w 1940 roku, miały służyć do ochrony pociągów sztabowych podczas niemieckiej inwazji na ZSRR. Istnieją podobne do siebie dwa kompleksy: w Jeleniu i w Konewce, oddalonych od siebie kilka km.

Głównym obiektem w obudwu kompleksach jest podłużny żelbetonowy bunkier o długości 355m w Jeleniu oraz 380m w Konewce. Obiekt ma przekrój ostrołukowy, wewnątrz znajduje się tunel umożliwiający wjazd pociągu oraz korytarz boczny podzielony na ciąg pomieszczeń.

W pobliżu znajdują się mniejsze obiekty, takie jak elektrownia, stacja uzdatniania wody.

Schrony kolejowe połączone są podziemnymi kanałami technicznymi z bunkrami maszynowni.

KONEWKA - oprócz wspomnianego obiektu militarnego, ma na swym terenie niezbyt odległą historycznie pamiątkę w postaci, owianej aurą tajemniczości - dawnej rezydencji wypoczynkowej pierwszego sekretarza KC PZPR Edwarda Gierka i jego rodziny. Willę w Konewce wybudowano w latach 1972-1973. Zlokalizowano ją wśród prawie 120 hektarów lasu, otaczając ogrodzeniem z drutu kolczastego.

Towarzystwo Turystów Przyrodników i Krajoznawców zaprasza na wycieczkę z cyklu

"Tajemnicza Polska"

"600 metrów pod ziemią - Magia Kłodawy"


Wieliczka – najsłynniejsza w Polsce kopalnia soli, znana w całej Europie, wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO – piękno i wartość niezaprzeczalna.

Na przekór temu wszystkiemu stają inne fakty, bo czy ktoś widział tam górnika przy pracy, czy ktoś był na poziomie niższym niż podziemna trasa turystyczna „- 135 m”, czy ktoś zastanawiał się nad pochodzeniem sprzedawanych tam lamp i innych wyrobów z soli w pięknym różowym kolorze ?

No cóż, kopalnia już nie eksploatuje soli i obecnie stanowi część ekspozycji Muzeum Żup Krakowskich, a różowa sól z wieliczkowskich sklepików pochodzi z... Kłodawy.
I tam właśnie, 600 metrów pod ziemię chcemy zaprosić tych, którzy pragną zobaczyć, żywą, pracującą kopalnie i pokłady różowej soli.

ZDJĘCIA Z NASZEJ WYCIECZKI

klodawa 05 klodawa 09 klodawa 19

Podziemia Warszawy (cz.1) Architektura Obronna

"Na Szlaku" nr e-12 (234), grudzień 2009, str. 7

 

Podziemia Warszawy (cz.2) Architektura Podziemna

"Na Szlaku" nr e-1 (235), styczeń 2010, str. 9

 

Katownie i więzienia NKWD i UB w Warszawie

"Mazowsze - Zeszyty Krajoznawcze", nr 6(2009)", str. 12

 

Zabytki architektury podziemnej na terenie zespołu pałacowo-parkowego w Wilanowie

„Mazowsze - Zeszyty Krajoznawcze”, nr 8(2010), str. 5„Mazowsze - Zeszyty Krajoznawcze”, nr 8(2010), str. 5

 

Fragment opracowania "Zabytkowe podziemia i krypty warszawskich kosciołów" - kosciół Św. Krzyża i Św. Anny w Wilanowie

ARTYKUŁY DOTYCZĄCE ARCHITEKTURY PODZIEMNEJ I OBRONNEJ W WARSZAWIE...

"Zabytkowe podziemia i krypty warszawskich kościołów"

Program realizowany jest od początku 2010 roku, a jego głównymi założeniami są:

  • wykonanie dokumentacji opisowej (historycznej i architektonicznej) podziemi, krypt i tzw. "kościołów dolnych"
  • wykonanie dokumentacji fotograficznej dla inwentaryzowanych obiektów
  • opis aktualnego stanu zachowania i dostępności turystycznej obiektów
  • wykonanie waloryzacji krajoznawczej
  • przygotowanie monografii

"Zabytkowe kupieckie piwnice składowe warszawskiego Starego Miasta"

Program realizowany jest od połowy 2009 roku, a jego głównymi założeniami są:

  • wykonanie dokumentacji opisowej (historycznej i architektonicznej) wielopoziomowych piwnic składowych (kupieckich) na obszarze Starego Miasta w Warszawie
  • wykonanie dokumentacji kartograficznej
  • wykonanie dokumentacji fotograficznej dla opisywanych obiektów
  • poznanie i opis aktualnego (faktycznego) stanu zachowania, a także dostępności turystycznej obiektów
  • analiza możliwości adaptacyjnych piwnic do celów turystycznych, kulturalnych, rekreacyjnych i rozrywkowych
  • wykonanie waloryzacji krajoznawczej
  • przygotowanie monografii

Program jest w ostatniej fazie realizacji (zakończono badania terenowe) - trwają poszukiwania Wydawcy.

"Inwentaryzacja zabytkowych obiektów architektury podziemnej w Warszawie"

Program realizowany jest od 2007 roku, a jego głównymi założeniami są:

  • Wykonanie planów obiektów podziemnych dla opisywanych zabytków Warszawy.
  • Wykonanie szeroko pojętej dokumentacji zabytkowych obiektów architektury podziemnej w Warszawie.
  • Inwentaryzacja i określenie stanu zachowania obiektów.
  • Określenie dokładnej lokalizacji obiektów oraz dostępnych wejść do części podziemnych.
  • Weryfikacja informacji i doniesień z różnych źródeł dotyczących podziemnych elementów obiektów.
  • Wykonanie dokumentacji fotograficznej elementów podziemnych.
  • Określenie dostępności obiektów pod względem turystycznym i eksploracyjnym.
  • Określenie stopnia niebezpieczeństwa przy zwiedzaniu poszczególnych obiektów.
  • Popularyzacja turystyczno-krajoznawcza zabytków architektury podziemnej i obronnej.
  • analiza możliwości adaptacyjnych piwnic do celów turystycznych, kulturalnych, rekreacyjnych i rozrywkowych.
  • przygotowanie II części monografii "Zabytki architektury podziemnej i obronnej w Warszawie - Architektura Podziemna - Uzupełnienia"

 Program jest w ostatniej fazie realizacji (zakończono badania terenowe) - trwają poszukiwania Wydawcy.

Inwentaryzacja objęła następujące grupy obiektów:

  1. FORTYFIKACJE TWIERDZY WARSZAWA
  2. WAŁY MIĘDZYFORTECZNE
  3. CYTADELA WARSZAWSKA (ALEKSANDROWSKA)
  4. SCHRONY ZWIĄZANE Z "FESTUNG WARSCHAU" ORAZ INNE WYBRANE SCHRONY ZACHOWANE NA TERENIE WARSZAWY
  5. SCHRONY PRZEDMOŚCIA WARSZAWA
  6. MURY OBRONNE STAREGO MIASTA
  7. OBIEKTY ARCHITEKTURY PODZIEMNEJ (niemilitarne)
  8. WARSZAWSKA FABRYKA STALI (NOWE WARSZTATY ARTYLERII)
  9. OPISY OBIEKTÓW NIEISTNIEJĄCYCH I NIEDOSTĘPNYCH

kanalizacja miejska

Zabytki architektury podziemnej i obronnej...

Szanowni Czytelnicy,

w marcu 2010 roku ukazała się gratka dla smakoszy warszawskich fortyfikacji i podziemi książka pt.

"ZABYTKI ARCHITEKTURY PODZIEMNEJ I OBRONNEJ W WARSZAWIE - INWENTARYZACJA KRAJOZNAWCZA"

autorstwa Artura Ponikiewskiego, doktoranta Instytutu Turystyki i Rekreacji AWF J. Piłsudskiego w Warszawie, specjalizującego się w możliwościach adaptacyjnych zabytkowych obiektów architektury obronnej i podziemnej do celów turystyki i rekreacji.

Książka jest współfinansowana przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Budżetu Państwa w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego.

Jest to recenzowana monografia naukowa w formie inwentarza. Poniżej zamieszczamy spis treści dla zainteresowanych tematyką oraz teksty recenzji.

SPIS TREŚCI
OD AUTORA
WPROWADZENIE
1. INWENTARYZACJA KRAJOZNAWCZA
2. CELE OPRACOWANIA
3. SPOSÓB PREZENTACJI WYNIKÓW PRAC INWENTARYZACYJNYCH
4. ZASIĘG TERYTORIALNY INWENTARZA
CZĘŚĆ I. ZABYTKI ARCHITEKTURY OBRONNEJ WARSZAWY
ROZDZIAŁ I
TWIERDZA WARSZAWA - OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA
1. FORTYFIKACJE TWIERDZY WARSZAWA
2. WAŁY MIĘDZYFORTECZNE
ROZDZIAŁ II
CYTADELA WARSZAWSKA (ALEKSANDROWSKA)
1. ZACHOWANE OBIEKTY CYTADELI
2. ZACHOWANE PODZIEMNE OBIEKTY CYTADELI
ROZDZIAŁ III
SCHRONY ZWIĄZANE Z FESTUNG WARSCHAU ORAZ WYBRANE SCHRONY ZACHOWANE NA TERENIE WARSZAWY
1. FESTUNG WARSCHAU - OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA
2. POSZCZEGÓLNE OBIEKTY FESTUNG WARSCHAU
ROZDZIAŁ IV
PRZEDMOŚCIE WARSZAWA - OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA
1. WYBRANE TYPY SCHRONÓW
2. WYBRANE SCHRONY PRZEDMOŚCIA WARSZAWA
ROZDZIAŁ V
MURY OBRONNE STAREGO MIASTA
CZĘŚĆ II ZABYTKI ARCHITEKTURY PODZIEMNEJ
ROZDZIAŁ VI
OBIEKTY ARCHITEKTURY PODZIEMNEJ - OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA
1. OPISY POSZCZEGÓLNYCH BUDOWLI
ROZDZIAŁ VII
WYBRANE OBIEKTY ZABYTKOWE OGÓLNODOSTĘPNE, TURYSTYCZNE I UŻYTKOWANE
ROZDZIAŁ VIII
WARSZAWSKA FABRYKA STALI (NOWE WARSZTATY ARTYLERII)
1. POŁOŻENIE I CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA OBIEKTÓW
2. RYS HISTORYCZNY
3. OPIS OBIEKTÓW PODZIEMNYCH
CZĘŚĆ III
OBIEKTY NIEISTNIEJĄCE I NIEDOSTĘPNE
OPIS POSZCZEGÓLNYCH OBIEKTÓW
PODSUMOWANIE I WNIOSKI
LEGENDA DO PLANÓW
BIBLIOGRAFIA
ZAŁĄCZNIKI - PLANY OBIEKTÓW

Zabytki architektury podziemnej i obronnej w Warszawie Zabytki architektury podziemnej i obronnej w Warszawie

INNE RECENZJE

tekst recenzji w miesięczniku "Na Szlaku" - strona 42

tekst recenzji w "Mazowsze - Zeszyty Krajoznawcze"

zporr efs

logo.mazowsze

Publikacja jest współfinansowana przez Unię Europejską ze środków
Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Budżetu Państwa w ramach
Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego

DMC Firewall is a Joomla Security extension!